İsveç’teki Arnavutlar: hiç sayılmayan topluluk

İsveç'te kaç Arnavut yaşıyor?

Mevcut en sağlam verilere göre 60.000’den fazla; dürüstçe belirtilebilecek aralık ise yaklaşık 63.000–91.000. Bu seride başka hiçbir ülke için böylesine geniş bir aralık verilmedi. Nedeni dikkatsizlik değil: Arnavutların göç ettiği büyük ülkeler arasında İsveç, topluluğun büyük bölümünü artık var olmayan bir ülkenin kodu altında kaydediyor.

Ölçülen verilerden başlayalım. Statistics Sweden, 31 Aralık 2025’te İsveç’te yaşayan Arnavutluk doğumlu 11.065, Kosova doğumlu 12.915 ve Kuzey Makedonya doğumlu 11.162 kişiyi kaydetti. Toplam 35.142 kişi, İsveç’in 10.605.529 nüfusunun yüzde birinin yaklaşık üçte biri. İsveç’te doğmuş, iki ebeveyni bu ülkelerden aynı ülkede doğmuş çocuklar da eklendiğinde — sırasıyla 2.075, 2.692 ve 2.426 — görülebilen topluluk 42.335 kişiye ulaşıyor.

Asıl sorun bundan sonra başlıyor. Bu grupların yanında Yugoslavya doğumlu kaydedilen 58.757 kişi ve iki ebeveyni Yugoslavya doğumlu olan İsveç doğumlu 30.921 kişi bulunuyor. Bu tek, bölünmemiş kategorideki 89.678 kişi, günümüzdeki halef ülke kodlarının toplamından fazla. 1990’larda gelen Kosovalı Arnavutlar ve 1960’larda gelen Makedonyalı Arnavutlar bu grubun içinde. İsveç kaç kişi olduklarını söyleyemiyor; başka kimse de kesin olarak söyleyemez. Yapılabilecek şey hesabı açıkça göstermek. Hesap dökümü bölümü bunu yapıyor.

Artık var olmayan ülke

İsveç, doğum ülkesini kişinin ilk kaydı sırasında var olan devlete göre belirliyor ve sonradan değiştirmiyor. Bosna-Hersek ve Hırvatistan kodları 1990’ların başında açıldığından savaş döneminde gelenler doğru sınıflanıyor: Bosna doğumlu 58.749 kişinin 34.496’sı 1991–1995 arasında geldi. Kosova kodu ancak 2009’da açıldı; bu, İsveç’in Kosova’yı 4 Mart 2008’de tanımasından sonraki ikinci yıl sonuydu. Daha önce gelenlerin kaydında hâlâ Yugoslavya yazıyor.

Geliş dönemi tablosu durumu açıkça gösteriyor. Kosova doğumlu kaydedilen 12.915 kişinin 248’i 1991–95’te, 129’u 1996–2000’de, 39’u ise 1991’den önce geldi. Yüzyıl dönümünden önce gelenlerin toplamı 416. Yugoslavya doğumlu 58.757 kişinin ise 22.521’i 1991–95’te ve 7.831’i 1996–2000’de geldi. Kosova krizinin yaşandığı on yılda gelen 30.352 kişi, o tarihte neredeyse yalnızca Sırbistan, Karadağ ve Kosova’yı kapsayan bir kod altında bulunuyor.

Parlamento kayıtlarında bu kişilerin kim olduğunu açıklayan bir bakan da var. Göç Bakanı Pierre Schori, sınır dışı edilme riskiyle karşılaşan Kosovalı Arnavutlara ilişkin yazılı soruya 3 Şubat 1999’da şöyle yanıt verdi: "Under 1990-talet har ca 30 000 personer från Förbundsrepubliken Jugoslavien, flertalet kosovoalbaner, fått tillstånd att stanna i Sverige". Yani 1990’larda Yugoslavya Federal Cumhuriyeti’nden yaklaşık 30.000 kişinin, çoğunluğu Kosovalı Arnavut olmak üzere, İsveç’te kalmasına izin verilmişti.

Bakan otuz bin diyor. Kayıt ise otuz bin üç yüz elli iki. Bu iki sayı farklı şeyleri ölçüyor: biri on yıl boyunca verilen izinleri, diğeri o dönemde gelmiş ve bugün hâlâ İsveç’te yaşayan insanları. Sayıların yakınlığı aynı kişilerden söz edildiğini kanıtlamaz. Yine de İsveç’in en büyük ve anlaşılması en güç istatistik kategorisinin içeriğine ilişkin en güçlü işaret budur. Bu sayfa bu nedenle sayı uydurmadan “60.000’den fazla” diyebiliyor.

Kodların kırılganlığını gösteren başka bir değişim daha var. 2017’de İsveç’te kayıtlı Kosova vatandaşlarının sayısı 5.221’den 1.194’e düşerken Sırbistan vatandaşlarının sayısı 6.980’den 11.121’e çıktı. Yaklaşık dört bin kişi bir yılda yeniden sınıflandırıldı. Statistics Sweden bunun nedenini açıklayan bir not yayımlamıyor. Olası açıklama, birden fazla vatandaşlık arasındaki seçim kuralı: kurum kişi başına yalnızca bir vatandaşlık bildiriyor; iki vatandaşlık kayıtlıysa ilkini esas alıyor. Eski Yugoslavya’nın halef devlet pasaportunu taşıyan bir Kosovalı Arnavut için bu Sırbistan olabilir.

Dört geliş: fabrika, kaçış, hava tahliyesi, evlilik

İsveç’teki Arnavut topluluğu'i dört farklı göç kurdu ve bunların birbirleriyle neredeyse hiçbir ilgisi yok. Biri iş için, biri barınak için geldi; biri charter uçaklarla geldi ve bir yıl içinde tekrar ayrıldı; ve son yirmi yılın en büyüğü sessizce evlilik yoluyla geldi.

1966 : işe alımcılar

İsveç bu göçü aramaya başladı. 16 Eylül 1966 'da İsveç ve Yugoslavya hükümetleri, Stockholm'de Yugoslav işçilerin İsveç'te istihdam edilmesine ilişkin bir anlaşma imzaladı — bu, altı ay sonra imzalanan Türk anlaşmasının ikiziydi. İsveç zaten Belgrad, Ankara ve Atina'da işe alım ofisleri açmıştı; yabancı işçi isteyen İsveçli firmalar orada yardım alabiliyordu. (İsveç hükümetinin kendi göç çalışmaları delegasyonu Delmi, her iki anlaşmayı da 1967 tarihlendiriyor; antlaşma kayıtlarında Yugoslavya için Eylül 1966 yazıyor.)

İşverenler herhangi bir işçiyi istemiyordu. İl İş Piyasası Kurulunun 1966’da 88 mühendislik firmasıyla yaptığı ankette 27 firma tercih ettiği işçilerin Yugoslavlar olduğunu belirtti; 21 firma daha onları tercihleri arasına koydu. 1969–71 dönemindeki elli toplu yabancı işçi getirme başvurusunun otuz beşi Yugoslav işçi isterken yalnızca ikisi Yunan, ikisi İngiliz işçi istiyordu. İşe alımlar belirli yerlere yöneliyordu: İsveç tekstil firmaları Makedonya’nın tekstil kasabalarından işçi arıyor, tek bir İsveç işyeri tek bir Yugoslav yerleşiminden büyük gruplar çekebiliyordu. İsveç’teki Yugoslavya doğumlu nüfus 1960’taki 1.532 kişiden 1970’te 33.779’a yükseldi.

O dalgadaki Arnavutlar büyük ölçüde batı Makedonya'dan — Tetovo, Gostivar, Kičevo, Struga, Debar — geldi, Kosova'dan değil. İsveç referans literatürü bunu söylüyor ve İsveç'teki Kosovalı Arnavutlarla ilgili İsveçli akademik vaka çalışması da diğer taraftan da aynı fikirde: "1960'lardan itibaren gelen işçi göçü dalgası çok az Kosovalı Arnavut içeriyordu ya da hiç içermiyordu" . Bu tek gerçek, haritayı yarım yüzyıl sonra açıklıyor. Bu yüzden Göteborg ve Malmö'de dört binden fazla Kuzey Makedonya doğumlu sakin bulunuyor ve güney İsveç'teki Arnavut topluluğu Kosova savaşından daha eski bir konumdadır.

Kurumlar hızla oluştu. İsveç’te bir devlet okulunda ilk Arnavutça dersleri 1968 sonbaharında başladı. Öğretmen Bejzat Beqiri, Makedonya’nın Veles bölgesindeki Jablloçishtë’de doğmuş, 1962’de İsveç’e gelerek Malmö’ye yerleşmişti. Daha sonra Malmö İslam Merkezindeki okulu yönetti ve Kasım 2018’de hayatını kaybetti. Arnavutça kaynaklar ilk dersin yerini Malmö veya Nybro olarak verir; uyuşmazlık çözülmüş değil ve iki yeri de doğrulayan bir İsveç eğitim kurumu kaydı bulunmuyor. Kendi tarihinde “Türk ve Yugoslav Müslümanlar” için kurulduğu belirtilen Malmö camisinin planları 1970’lerin sonunda hazırlandı. İnşaat Nisan 1983’te başladı; ilk cuma namazı 20 Nisan 1984’te kılındı.

1981 – 1988 : İsveç'in fark etmediği on yıl

Mart 1981’de Kosova’daki olaylar patlak verdi, ancak İsveç bunları neredeyse kaydetmedi. İsveç parlamentosunun belge veri tabanında yapılan tam metin araması, 1981–1988 döneminin tamamında “Kosovo” sözcüğünü içeren yalnızca dört belge gösteriyor. Arnavutlar anlamındaki albaner sözcüğü 1989’a kadar görünmüyor. Mayıs 1986’da bile bir milletvekili Yugoslavya’yı “zor milliyet sorunlarını çözmenin çok başarılı bir örneği” diye tanımlarken yalnızca “Kosova ilinin en güney kesiminde bugün var olan güçlükleri” kabul ediyordu.

İnsanlar yine de geliyordu. Hükümetin 1986/87 göç raporu, 1986’da Yugoslavya’dan yaklaşık 350 yetişkinin iltica istediğini ve “büyük çoğunluğun Kosova ilinden gelip Arnavut kökenleri nedeniyle baskı gördüklerini belirttiğini” kaydediyor. Ancak yalnızca elliden biraz fazlasına izin verilmişti. Kurumsal eşitsizlik de resmîydi: 1983/84 göç yasası için görüş alınırken Yugoslav ve Türk ulusal federasyonları resmî danışılan kuruluşlardı; hiçbir Arnavut kuruluşu değildi. Ulusal bir Arnavut federasyonu devlet hibe sistemine ancak 2002’de girecekti.

1989 – 1998 : mülteci on yılı

Dönüm noktası 1989’du. Hükümet, “Yugoslavya’dan gelen sığınmacıların sayısı son dönemde hızla arttı. Büyük çoğunluk Kosova ilinden gelen Arnavut kökenli Yugoslavlar. 1988/89 mali yılında 1.270 sığınmacı geldi; 1988’de bu sayı 600’dü” diye bildirdi. Ardından sayılar hızla yükseldi: eski Yugoslavya’dan 1991’de 13.226, 1992’de 69.396, 1993’te 28.816 iltica başvurusu yapıldı.

Sonra İsveç bu kişileri geri gönderemediğini gördü. Yugoslavya hükümeti 1994’ten itibaren kendi vatandaşlarını kabul etmeyi reddetti. Sınır dışı kararları uygulanamaz hâle geldi; çıkmaz, 20 Eylül 2002’de Belgrad’da geri kabul anlaşması imzalanana kadar sürdü. İnsanlar belirsizlik içinde kaldı. İsveç 1997’de, uzun süredir ülkede yaşayan çocuklu Kosovalı Arnavut ailelere — yaklaşık 3.000 kişiye — insani gerekçelerle daimi oturma hakkı verdi. 1998 başında kesinleşmiş sınır dışı kararı olan binden fazla Kosovalı Arnavut hâlâ ülkedeydi. Bir yıl sonra göç idaresinde kayıtlı Yugoslavya Federal Cumhuriyeti vatandaşı 4.327 kişinin 966’sı hakkında kesinleşmiş karar vardı; “400’den fazla kişinin sınır dışı kararı üç yıldan eskiydi”. Bakan, çoğunluğun Kosovalı Arnavut olduğunu belirtiyordu.

1999 : hava tahliyesi ve geri dönüş

Kosova’dan sürgünler başladığında İsveç aynı anda iki çelişkili adım attı. Yugoslavya vatandaşlarına Schengen vizesi zorunluluğunu süreç boyunca korudu. Nisan 1999’da ailelerin birleşebilmesi için bu koşulun esnetilip esnetilemeyeceği sorulunca Schori, İsveç’in “bu ortak karardan ne sapabileceğini ne de sapmak istediğini” söyledi. Ardından tahliye için uçaklar kiralandı.

Hükümet 15 Nisan 1999’da, 29 Nisan’da yürürlüğe girecek 1999:209 sayılı yönetmeliği çıkardı. Bu, kitlesel akınlarda geçici koruma yetkisinin İsveç’te ilk kullanımıydı. UNHCR’nin İnsani Tahliye Programı kapsamında İsveçli görevliler Kuzey Makedonya’daki kamplara giderek tahliye edilecek kişileri seçti. Resmî kayıt açık: “55’i tıbbi nedenlerle ve bu kişilerin 10 yakını dahil, 3.865 kişi İsveç’e tahliye edildi.” Zaten ülkede bulunan Kosovalılarla birlikte, “çoğunluğu Arnavut etnik kökenli” yaklaşık 7.000 kişi İsveç’in geçici korumasından yararlandı.

Operasyon, o yıl 1,840 kişi için finanse edilen İsveç'in mülteci yerleştirme kotasından finanse edildi. Bir eyalet, on hafta içinde, İsveç'in yıllık küresel taahhüdünün iki katından fazlasını tüketti.

Daha sonra çoğu ülkesine döndü. Hükümet kararı, 31 Mayıs 2000’e kadar dönenlere kişi başına 5.000 kron, aile başına en fazla 30.000 kron yardım öngörüyordu. 1 Ağustos 2000 itibarıyla geçici korumadan yararlanan 2.650 kişi dönmüş, 3.479 kişi dönüş yardımı almıştı. Yüz yirmi dokuz kişi yeniden İsveç’e gelerek iltica başvurusunda bulundu. Geri dönmek yerine İsveç’te iltica isteyen 4.099 Kosovalının 2.730’u sonunda daimi oturma izni aldı: onay oranı yüzde 67’ydi. Bu izinlerin 2.552’si mültecilik statüsünden değil, insani gerekçelerden kaynaklanıyordu. Kosova tahliyesi, büyük ölçüde geri dönüşle sonuçlanan az sayıdaki Avrupa mülteci operasyonundan biridir.

İsveç'in diğer savaşı askeri ve diplomatikti. Yaklaşık yetmiş İsveçli gözlemci, 1998 sonbaharından Mart 1999'a kadar Kosova'daki AGİT misyonunda görev yaptı. İsveç, bombalamadan üç hafta önce 4 Mart 1999 'da NATO'ya İsveç-Finlandiya kuvvetine bir İsveç taburunun bir kısmını katkıda bulunacağını bildirdi; parlamento 3 Haziran'da onayladı. İsveç taburu, Priştine çevresindeki Sırp enklavlarını da içeren bölgeye gönderildi ve İsveç bu sektöre iki kez komuta etti. Arnavutların acıları nedeniyle asker gönderen bir ülke, görev süresinin büyük bölümünü Sırp manastırlarını korumakla geçirdi.

Bir İsveç kariyeri tüm yayı çerçeveliyor. Carl Bildt Dayton'un eş başkanlığında, Bosna'da Yüksek Temsilci olarak görev yaptı, 7 Mayıs 1999 'da NATO hâlâ bombardıman yaparken BM Genel Sekreteri'nin Balkanlar için Özel Elçisi olarak atandı — ve dokuz yıl sonra, İsveç'in dışişleri bakanı olarak 4 Mart 2008'de Kosova'nın tanınmasını imzaladı; böylece İsveç bunu yapan on üçüncü AB üye devleti oldu. İsveç ayrıca savaşın otopsi incelemesini de yaptırdı. Başbakan Göran Persson'un girişimiyle, Ağustos 1999 'te Richard Goldstone yönetiminde Kosova Bağımsız Uluslararası Komisyonu kuruldu ve Palme Merkezi'nden Carl Tham eş başkanlık etti; raporu, ertesi yıl Oxford University Press tarafından yayımlandı ve NATO kampanyasının yasa dışı ama meşru olduğu sonucuna vardı.

2004 – 2026 : aile on yılı ve dönüş

Savaşı izleyen dönem en sessiz ve en az anlatılan bölüm, ancak bu sayfa açısından en önemlisi. İsveç 2004–2024 arasında Kosova vatandaşlarına 8.035 ilk oturma izni verdi. Bunların 5.882’si, yani yüzde 73’ü, eş, partner, çocuk veya ebeveyn için verildi. Kuzey Makedonya vatandaşlarında sayı 7.104 iznin 4.722’si, yani yüzde 66’ydı. Mültecilik ve koruma gerekçeleri Kosovalıların izinlerinde yüzde 7, Kuzey Makedonyalılarınkinde yüzde 4 paya sahipti.

Arnavutluk istisna ve daha yeni bir göç kaynağı; bu göç ancak 2010’ların ortalarında belirginleşti. Arnavutluk doğumlu nüfus 2000’de yalnızca 374, 2015’te 2.569 kişiydi. Ardından çalışma izinlerinin etkisiyle dokuz yılda dört katına çıkarak 10.763’e ulaştı; yıllık geliş sayısı 2019’da 1.445 ile zirve yaptı. Ailelerin sonradan gelişi cinsiyet oranında görülüyor: 2017’de Arnavutluk doğumlu her 100 kadına 133 erkek düşerken 2025’te oran 122’ye indi. Almanya ve Avusturya’yı sarsan 2015 Batı Balkan iltica dalgası İsveç’i çok az etkiledi. O yılki rekor 162.877 başvurunun yalnızca 4.394’ü, yani yüzde 2,7’si Arnavutluk ve Kosova’dan geldi. İsveç, 1 Mayıs 2021’de yürürlüğe giren güvenli menşe ülkeleri listesine Arnavutluk, Kosova, Kuzey Makedonya, Bosna ve Sırbistan’ı dahil etti.

2024’te yön değişti. Kayıtlarda ilk kez Kosova doğumlular arasında İsveç’ten ayrılanlar, gelenlerden fazla oldu: 480 gidişe karşı 447 geliş. 2025’te 357 gidiş ve 361 geliş vardı; neredeyse tam denge. Kuzey Makedonya ve Sırbistan gruplarında da net göç negatife döndü. Arnavutluk doğumluların ülkeden ayrılışı 2019’daki 59 kişiden 2024’te 302’ye yükseldi. Otuz beş yıllık tek yönlü akışın ardından İsveç’e Arnavut göçü dengeye ulaştı.

Topluluğun yaşadığı yer

En büyük merkez Stockholm değil. Bu özellik Arnavut topluluğunu İsveç’teki pek çok göçmen topluluğundan ayırıyor. 31 Aralık 2025’te Arnavutluk, Kosova veya Kuzey Makedonya doğumlu nüfus Skåne’de 10.546, Västra Götaland’da 8.489, Stockholm ilinde 7.134 kişiydi. Skåne’nin toplam nüfusu ise Stockholm ilinin ancak yarısı kadardı. Her on bin kişideki sayı Skåne’de 74, Halland’da 49, Västra Götaland’da 48 ve Stockholm’de 29’du.

Yerel düzeye bakınca birbirine pek temas etmeyen iki göç görülüyor. Göteborg (4.470) ve Malmö (4.083) üç ülkenin toplamında ilk sıralarda; her ikisinde de Kuzey Makedonya doğumlular ağırlıkta. Bu, işçi göçünün mirası. Stockholm belediyesi 2.358 kişiyle üçüncü; bunların 1.720’si Arnavutluk, yalnızca 242’si Kosova doğumlu. Büyük ölçüde 2015’ten sonra gelen bu daha yeni nüfus, başkente ve Järfälla, Botkyrka, Huddinge, Haninge gibi kuzey ve güney banliyölerine yerleşti.

En yoğun yerler ise küçük. Yerel nüfusa oranla listenin başı neredeyse tamamen Skåne’den oluşuyor: Burlöv yüzde 1,83; Landskrona 1,76; Eslöv 1,44; Trelleborg 1,37; Åstorp 1,24. Ardından yüzde 1,11 ile Malmö geliyor. Landskrona, Kosova doğumlu 601 kişiyle en yoğun Kosovalı yerleşimi: 47.000 nüfuslu kasabanın yüzde 1,3’ü ve Stockholm belediyesinin tüm Kosova doğumlu nüfusundan fazla. Bunlara Yugoslavya doğumlu kaydedilen 1.380 kişi ekleniyor. Halmstad’daki 576 ve Helsingborg’daki 722 Kosova doğumlu kişi, batı kıyısında aynı hikâyeyi anlatıyor. Hallandsposten, Kosova’nın bağımsızlığının ardından 18 Şubat 2008 akşamı Halmstad’da Arnavut bayraklı araç konvoylarının Andersberg merkezinde toplandığını bildirdi.

Bu haritayı okurken iki noktaya dikkat etmek gerekiyor. Birincisi, Småland, Halland ve Blekinge’deki küçük kasabalara dağılmanın siyasi bir nedeni var. İsveç 1985–1994 arasında, göçmenlerin büyük kentlerde yoğunlaşmasını azaltmak için Hela Sverige adıyla açık bir dağıtma politikası uyguladı. Hultsfred ve Vaggeryd gibi yerlerde Arnavut derneklerinin bulunması bunun sonucu. İkincisi, Kuzey Makedonya doğumluların sayısı Arnavutların sayısı değildir. Bu göçte hem Arnavutlar hem etnik Makedonlar vardı. Trelleborg’un kauçuk fabrikası, Arnavutların yaşadığı batıdan değil Bitola’dan işçi aldı. Trelleborg, Eslöv, Helsingborg ve Växjö, doğum ülkesi tablosunda üst sıralarda oldukları gibi İsveç göç ansiklopedisine göre ülkedeki yaklaşık altı bin etnik Makedonun da yoğunlaştığı şehirlerdir. Kosova doğumlu sayıları Arnavut nüfusuna yakın bir gösterge; Kuzey Makedonya doğumlu sayıları ise değil. Gerekli yerlerde bu ayrım belirtiliyor.

Haziranda kapanan kapı

İsveç bir zamanlar Avrupa’da vatandaşlık kazanmanın en kolay olduğu ülkelerden biriydi: beş yıl ikamet, dil ya da vatandaşlık bilgisi sınavı yoktu. 1 Temmuz 2001’de yürürlüğe giren vatandaşlık yasasından beri mevcut pasaporttan vazgeçmek de gerekmiyordu. Bu topluluk için çifte vatandaşlık çeyrek yüzyıldır yasal. Bu nedenle aşağıdaki vatandaşlık sayıları, yukarıdaki nüfus sayılarından çok daha küçük: İsveç vatandaşlığı almak önceki vatandaşlıktan vazgeçmeyi gerektirmediği için birçok kişi bu hakkı kullandı.

Statistics Sweden, 2000–2025 arasında Arnavutluk vatandaşlığından vazgeçen 4.753, Kosova vatandaşlığından vazgeçen 2.827 ve Kuzey Makedonya vatandaşlığından vazgeçen 4.672 kişi kaydetti. Toplam 12.252 kişiye, ayrı ülkelere dağıtılamayan eski Yugoslavya kodlarındaki 39.004 kişi daha ekleniyor. Ancak bu seriye de dikkat etmek gerek: Migrationsverket 2024’te 566 Kosova vatandaşına vatandaşlık verirken Statistics Sweden yalnızca 99 Kosova vatandaşlığı değişikliği kaydetti. İki kurum birden fazla vatandaşlığı farklı ele alıyor. Diğer verileri etkileyen kodlama sorunu, vatandaşlığa geçiş serisini de etkiliyor.

6 Haziran 2026’da koşullar değişti. Riksdag’ın 29 Nisan’da kabul ettiği ve 30 Nisan 2026’da yayımlanan SFS 2026:447 sayılı yasa, vatandaşlık için genel ikamet süresini beş yıldan sekiz yıla çıkardı. Geçimini sağlama şartı, İsveççe sınavı ve vatandaşlık bilgisi sınavı eklendi. Geçiş hükmü bulunmadığından yasa daha önce yapılmış başvurulara da uygulanıyor.

Topluluk açısından en önemli değişiklik daha az dikkat çekti. İsveç doğum yerine dayalı otomatik vatandaşlık tanımıyor: İsveç’te doğan çocuk, ancak ebeveynlerinden biri İsveç vatandaşıysa otomatik olarak vatandaş oluyor. Önceden bu açığı anmälan adı verilen basit bildirim yolu kapatıyordu. İsveç’te büyüyen yabancı vatandaş çocuklara ve 18–20 yaşındaki gençlere açıktı. Hızlı ve düşük maliyetliydi: 2025’te 38.767 yeni vatandaşın 10.997’si bu yoldan vatandaş oldu. Ortalama karar süresi 94 gündü; normal başvuruda 782 gün. SFS 2026:447 bu yolu kaldırdı. Bildirim artık yalnızca İskandinav ülkeleri vatandaşları ile İsveç’te doğmuş ve doğuştan vatansız kişiler için sürüyor.

Yavaşlama yasadan önce başlamıştı. Hükümet 9 Ocak 2025’te Migrationsverket’e vatandaşlık işlemlerinde şahsen hazır bulunma, sözlü görüşme ve güvenlik danışması şartları getirmesini söyledi. Vatandaşlık kazanımları 2025’te yüzde 41 azaldı: yaklaşık 65.600’den 38.800’e. Düşüş ikinci çeyrekte yoğunlaştı. Arnavutluk vatandaşlarının başvuruları görece iyi sonuçlandı: 2025’te 531 kararın 415’i olumluydu. Yüzde 78,2’lik onay oranı, yüzde 66,1’lik ülke ortalamasının üzerindeydi. Ancak sıradaki başvuranları artık sekiz yıl, iki sınav ve geçim şartı bekliyor.

İsveç'in sayabileceği nesil

İsveç’in Almanya, İtalya, Yunanistan ve Avusturya’dan daha iyi yaptığı bir şey var. İstatistiklerin eksiklerini anlatırken bunu da belirtmek gerekir: Statistics Sweden, iki ebeveyni aynı yabancı ülkede doğmuş olan İsveç doğumlu kişilerin sayısını her yıl, ülke ülke yayımlıyor. Bu serideki diğer göç ülkeleri eşdeğer veri yayımlamıyor. Almanya ikinci kuşağı ancak modelleyebiliyor; İtalya vatandaşlığa geçiş oranlarından çıkarım yapabiliyor. İsveç ise doğrudan sayıyı yayımlıyor.

31 Aralık 2025 tablosunda İsveç doğumlu, iki ebeveyni Kosova doğumlu 2.692; iki ebeveyni Kuzey Makedonya doğumlu 2.426; iki ebeveyni Arnavutluk doğumlu 2.075 çocuk görülüyor. Toplam 7.193. Arnavutluk için sayı 2018’de 607’ydi; yedi yılda üç katından fazla arttı. Yeni gelmiş, genç ve aile kuran bir nüfus, verilerde görülebildiğinde böyle görünüyor.

İki kategori daha var ve dikkatle yorumlanmalı. 11.919 çocuğun bir ebeveyni Arnavutluk, Kosova veya Kuzey Makedonya’da, diğeri başka bir yabancı ülkede doğmuş. Bu sayı doğrudan toplama eklenemez: babası Kosova, annesi Makedonya doğumlu çocuk iki kategoride de sayılıyor. Bu çiftlerin çoğu iki farklı ülke koduyla kaydedilmiş iki Arnavut ebeveynden oluşuyor. 5.387 çocuğun ise bir ebeveyni bu ülkelerden birinde, diğeri İsveç’te doğmuş.

İsveç istatistikleri bundan sonra duruyor. Kurumun yabancı köken tanımı ikinci kuşakta bitiyor: 1968’de Olofström’de işe alınanların torunları İsveç kökenli sayılıyor ve hiçbir köken satırında görünmüyor. Göçün başlamasından üç kuşak sonra, üçüncü kuşak şimdiden görünmez.

İş, para ve Temmuz zirvesi

Çalışma hayatında ise İsveç’in kamu istatistikleri yine yetersiz. Statistics Sweden, Arnavutluk, Kosova veya Kuzey Makedonya doğumlular için ayrı istihdam oranı, meslek dağılımı, gelir veya kendi hesabına çalışma oranı yayımlamıyor. Kamu veri tabanında bulunabilen en ayrıntılı ayrım “doğum bölgesi”; bu topluluk için “AB dışındaki Avrupa”. Entegrasyon veri tabanı da daha ayrıntılı değil. İsveç’teki Kosovalıların istihdam oranını veren biri ya özel bir kayıt dökümü almıştır ya da sayıyı uydurmuştur.

Ölçülebilen şey para. 2025’te İsveç’ten Kosova’ya tahminen 47,87 milyon € gönderildi. Bu, toplam para transferlerinin yüzde 3,39’u ve kaynak ülkeler arasında yedinci sıradır. Tutar, 2024’teki 34,11 milyon €’ya göre yüzde 40 arttı. Kosova Merkez Bankası ülke dağılımını yalnızca aylık yüzde paylarla yayımlar. Buradaki euro tutarları, her ayın payının o ayın toplamına uygulanmasıyla hesaplanmıştır ve kullanıldıkları her yerde hesaplanmış değer olarak belirtilir.

Aynı seriyi ay ay okuduğunuzda diasporanın tüm duygusal takvimi bundan çıkar. İsveç'in payı yılın büyük bir bölümünde yüzde 2.4 ile 3.7 arasında durur — ve ardından Temmuz 2025 'da tek ayda yüzde 5.74 , yani 7.48 milyon €'ya ulaştı; bu, Kosova Merkez Bankası'nın şimdiye kadar kaydettiği en yüksek İsveç payı ve kısa süreliğine İsveç'i Avusturya, İtalya, Fransa ve Belçika'nın önüne geçirdi. Aralık ayında ikinci, daha küçük bir artış var.

Uçuşlar da aynı örüntüyü gösteriyor. Malmö–Priştine hattında Temmuz 2023’te 4.443, ekimde 1.299 yolcu taşındı; arada 3,4 kat fark var. Hava ulaşımındaki başka bir özellik ise şu: Stockholm Arlanda’nın tarifeli Balkan hattı yok. 2024’te ülkenin ana havalimanında kayıtlı 110 havalimanı çiftinden hiçbiri Priştine, Tiran, Üsküp veya Ohrid’e gitmiyor. Arnavut topluluğunun bağlantıları Malmö, Nyköping-Skavsta, Göteborg Landvetter ve Växjö gibi ikincil ve düşük maliyetli havalimanlarından geçiyor. Kayıtlardaki en büyük İsveç–Balkan hattı, 2018’de 100.280 yolcuyla Malmö–Üsküp. Bu hattın trafiği yıl içine Priştine hattından daha dengeli yayılıyor: yıl boyu seyahat eden yerleşik bir topluluk ile ağustosta memlekete dönen daha yeni bir topluluk arasındaki fark.

Temmuz zirvesi para ve yolcu sayısının ötesinde önemli. İsveç’teki Arnavut topluluğu hiçbir zaman sadece İsveç içinde faaliyet göstermedi. Aile hayatı, tatiller, dostluklar ve ilişkiler, göçün sona ermesinden sonra bile İskandinavya ile Balkanlar arasında devam etti.

Dil, inanç ve topluluk hayatı

İsveç, ana dili İsveççe olmayan öğrencilere yasal ana dil eğitimi hakkı tanıyor. Arnavutça, 1960’ların sonundan beri İsveç okullarında öğretiliyor. 2023/24 eğitim yılında zorunlu eğitimdeki yaklaşık 319.000 öğrenci, yani tüm öğrencilerin yüzde 29’u, bir dilde ana dil eğitimi hakkına sahipti. Arnavutça yarım yüzyıldan uzun süredir bu diller arasında. Bu dersler, topluluğun resmî kayıtlarda en düzenli göründüğü alan: kaydedilmeyen bir etnik köken olarak değil, ders programındaki bir dil olarak.

İsveç’teki Arnavutlar arasında din çoğunlukla İslam; gündelik dinî yaşam ise genellikle sakin. Topluluk üzerine İsveç’te yapılmış az sayıdaki kapsamlı araştırmadan biri olan 2007 tarihli Lund saha çalışmasında on iki Kosovalı Arnavut katılımcının hepsi Müslüman bir topluluğa mensuptu. Hiçbiri kendini ateist olarak tanımlamıyor, hiçbiri camiye düzenli gitmiyordu. İsveç başvuru kaynakları, Arnavut Müslümanların 1970’lerden itibaren Malmö ve Göteborg’daki İslam cemaatlerinde önemli yer tuttuğunu kaydeder. Malmö’de Kosova İslam Birliği ile aktif ilişkisi bulunan ayrı bir Arnavut İslam merkezi de var.

Aynı araştırma, sayıların göstermediği bir şeyi ortaya çıkardı. Katılımcılar dışlanma sorulduğunda öncelikle ırkçılığı değil, İsveç tatillerini anlattı. Özellikle yaz ortası bayramında herkes özel yazlıklarına giderken böyle bir evi olmayan ailenin gidecek yeri kalmıyordu. Kimlikte de iki yönlü bir kayıp hissediyorlardı: “eski Yugoslav” kategorisine bile sığınamıyorlardı; çünkü İsveçliler Kosovalı Arnavutların Yugoslavya’nın parçası olduğunu bilmiyordu. Makalenin başındaki istatistiksel görünmezlik, o insanlar için önce toplumsal bir deneyimdi.

İsveç’te Arnavutça medya, okullardan daha zor bir dönem geçirdi. Sveriges Radio Arnavutça yayın yaptı, sonra bu yayınları durdurdu. Mart 2010’da kamu yayıncısı, 31 Ekim 2010’dan itibaren Arnavutça, Asurca-Süryanice ve Boşnakça/Sırpça/Hırvatça göçmen yayınlarını sona erdireceğini; İngilizce, Almanca, Farsça, Darice ve Kürtçeyi sürdüreceğini açıkladı. Geriye yerel, gönüllü yayınlar kaldı. Radio Dituria, Borås yerel radyosunda 92,5 FM üzerinden çarşambaları akşam altıda haftada bir saat Arnavutça yayın yapıyor. Yayını yürüten Migjeni kültür merkezi, topluluğun üç yüzden fazla Arnavut ailenin yaşadığını belirttiği bu şehirde aylık Arnavutça dergi de çıkarıyor.

İsveç’teki Arnavut topluluğunu bir arada tutan kuruluşlar

İsveç’te birbirine rakip iki ulusal Arnavut federasyonu bulunuyor; devlet yıllarca ikisini de finanse etti. Gençlik kurumu MUCF, 2016 hibe döneminde Malmö merkezli, 2004’te kurulmuş Albanska Föreningars Union i Sverige adlı Arnavut Dernekleri Birliğine 501.462 kron; Borlänge merkezli Albanska Riksförbundet Iliria federasyonuna 272.403 kron verdi. 2015 kayıtlarında birlik kendi büyüklüğünü 34 dernekte 4.088 üye, Iliria ise 11 dernekte 1.866 üye olarak bildiriyordu. Malmö’deki birlik bugün yaklaşık 7.200 üyesi olduğunu belirtiyor.

Iliria’nın yayımladığı üye listesi, işçi göçünün sanayi kasabalarını gösteren bir harita gibi: Stockholm’de Teuta, Uddevalla’da Vehbi Ibrahimi, Halmstad’da Drenica, Borås’ta Migjeni, Åstorp’ta Rinia, Borlänge’de Iliria, Staffanstorp’ta “17 shkurt 2008”, Landskrona’da Pavarësia, Vaggeryd’de Rinia, Nässjö’de Drenica ve Hultsfred’de Alba. Bunların yanında Arnavut öğrenci birliği, Stockholm ve Malmö’de kent dernekleri, eski öğrenci birliği aktivistlerinin 2015’te Göteborg’da kurduğu Queen Teuta kültür merkezi var. İsveç Futbol Federasyonu kayıtlarındaki Arnavut adını taşıyan kulüpler arasında Skärholmen’de Dardania Stockholm FF ve Malmö’de KSF Kosova bulunuyor.

O finansman artık yok. İsveç hükümeti, 7 Eylül 2023 'de etnik temelde kurulan kuruluşlara verilen devlet hibesinin — 2008 'den beri 40 ila 60 kuruluş arasında paylaşılan yılda yaklaşık 19 milyon kron — 2024'ten itibaren kaldırılacağını açıkladı. İsveç’teki Arnavut topluluğu'in dernekleri için ne olursa olsun, devlet tarafından karşılanmayacak.

Bu büyüklükte bir topluluk için diplomatik temsil özellikle önemli. Birger Jarlsgatan’daki Kosova’nın Stockholm Büyükelçiliği, İsveç, Finlandiya, İzlanda, Estonya, Letonya ve Litvanya’nın konsolosluk merkezi. Kosova seçimlerinde sandık da açıyor. Lidingö’deki Arnavutluk Büyükelçiliği, Norveç, Finlandiya ve İzlanda’ya da akredite. Arnavutluk’un 11 Mayıs 2025’teki ilk diaspora posta oylamasında İsveç’ten 3.324 kayıt başvurusu yapıldı; 139 ülke arasında dokuzuncu sıradaydı. Bu, dünya genelindeki başvuruların yüzde birinden biraz az.

İnsanlar: Kristianstad'dan Avrupa Parlamentosu'na kadar

İsveç'in sayamadığı bir topluluk için, bu topluluk İsveç kamu hayatında alışılmadık derecede kolay bulunuyor. Üç kişiyi ulusal ve Avrupa parlamentolarına gönderdi, İsveç'in şimdiye kadar sahip olduğu en çok madalya alan futbolculardan birini yetiştirdi ve Kosova milli takımını sıfırdan kuran adamı sağladı. Aşağıdaki herkesin Arnavut kökenli kaynaklarla doğrulanmış bir açıklama var; Arnavutça gibi duyulan bir soyadı asla delil olarak kabul edilmedi.

Futbol hikayesi, iki pasaport meselesinin kararlaştırıldığı yerdir ve İsveç'te genellikle aynı aileden iki kardeş tarafından farklı şekilde karar verilir. Arbër Zeneli ve Besfort Zeneli , her ikisi de İsveç'te, Mitrovica yakınlarındaki Selac köyünden gelen ebeveynlerin çocuğu olarak doğdu. Arbër, 2015 'de İsveç ile Avrupa 21 Yaş Altı Şampiyonası'nı kazandı ve ardından 2016'da Kosova'ya geçti ve Hırvatistan'a karşı ilk maçına çıktı. Yedi yaş küçük olan Besfort, 2026 Dünya Kupası İsveç kadrosuna seçildi. Aynı köken köyü, aynı İsveç kasabası, aynı oturma odası — iki milli marş.

Fotoğraflarda yer almayan daha birçok isim var. 1971 Priştine doğumlu Albert Bunjaki, Yugoslav Halk Ordusuna çağrılmayı reddedip 1991’de İsveç’e gitti; gıyabında yirmi yıl hapse mahkûm edildi ve Karlstad yakınlarına yerleşti. Ardından 2009–2017 arasında Kosova milli takımını çalıştırdı; UEFA ve FIFA’nın 2016’daki kabulünden önceki yıllarda kadroyu oluşturdu. Bugün IF Karlstad’ın akademi direktörü. Milaim Zeka, 1982’de İsveç’e kaçtı, ulusal radyo ve televizyonda çalıştı; savaş sonrasında Kosova Meclisine girdi. Varberg doğumlu şarkıcı Dafina Zeqiri, Arnavutça söylüyor ve 2020’de Ludwig Göransson ile birlikte İsveç hükümetinin müzik ihracat ödülüne aday gösterildi. Makedonyalı Arnavut kökenli Adrijana Krasniqi, 2017’de Melodifestivalen’e katıldı. Rapçiler Kidda (Gävle; ailesi Gjakovë’den) ve Elai (Mölndal; ailesi Mitrovica’dan) hem İsveççe hem Arnavutça çalışıyor.

Oyuncu Fortesa Hoti, Skenderaj’ın bir köyünde doğdu ve 1992’de üç yaşındayken İsveç’e getirildi. SVT’nin ülke çapındaki oyuncu seçimi yarışmasını kazandı; Andra Avenyn dizisinde Roxana Nilsson’u canlandırdı. 1945 Kavajë doğumlu, Arnavutluk’ta Naim Frashëri Nişanı verilen Savo Gjirja, 1991’de Chalmers Teknoloji Üniversitesine davet edildi ve Volvo ile etanol motorları üzerine çalıştı. Stockholm doğumlu futbolcu Besard Šabović ise Plavlı Karadağ Arnavutu bir baba ile Medveđalı Sırbistan Arnavutu bir annenin oğlu; Prizren Birliği üyesi Jakup Ferri’nin torununun torunu. Dört Arnavut bölgesi, bir İsveç pasaportu, bir soy ağacı.

Tersi seçim, Zeneli ayrılığı kadar yaygındır. Emir Bajrami , Priştina doğumlu ve Köping'de büyümüş, İsveç için 18 kez milli forma giydi ve Euro 2012'ye katıldı. Edvin Kurtulus , Halmstad'da Prizren kökenli bir ailede doğdu, Kosova tarafından çağrıldı ve İsveç'i seçti. Astrit Ajdarević , Preševo Vadisi'ndeki Medveđa'dan bir ailede Priştina'da doğdu, İsveç için dört genç seviyede oynadı ve ardından Arnavutluk için ilk kez forma giydi. Agon Mehmeti ve Astrit Selmani Kosova'ya gitti; Erdal Rakip Kuzey Makedonya'ya gitti; Sead Hakšabanović , Tuzi ve Mitrovica'dan Arnavut ebeveynlerden Karadağ için oynuyor. Altı ülke, bir İsveç kuşağı.

İsveç'teki Arnavutlar bugün nasıl bağlantı kuruyor?

Buradaki temel güçlük coğrafya; serideki diğer ülkelerden farklı bir güçlük. Yunanistan’da topluluk başkentte yoğunlaşıyor, İsviçre’de her yerde yoğun. İsveç’teki Arnavut topluluğu ise ikiye ayrılmış ve geniş bir alana dağılmış: Göteborg ve Malmö’de 1960’lardan beri yaşayan, kökleri Makedonya’ya uzanan bir grup; Skåne, Halland ve Småland kasabalarına devlet politikasıyla dağıtılan Kosovalılar; Stockholm banliyölerinde 2015’ten sonra oluşan, çoğunlukla Arnavutluk doğumlu ve diğer gruplarla pek örtüşmeyen yeni nüfus.

Sayıları yan yana koyunca tanışma olasılıklarının neden düşük olduğu görülüyor. İsveç 450.000 kilometrekare. Skåne ve Västra Götaland dışında, çoğu belediyede bu üç ülkede doğmuş iki yüzden az kişi var. Statistics Sweden, 290 belediyenin 174’ünde sayı ondan az olduğu için veriyi hiç yayımlamıyor. Ülkenin büyük bölümünde, yirmili yaşlarındaki bir Arnavut akrabası olmayan bir yaşıtıyla karşılaşmadan bir yıl geçirebilir.

Başka bir Arnavutla tanışmak isteseydiniz nereye giderdiniz?

Elli yıl boyunca cevaplar dernek, cami, düğün ve yaz oldu. Hâlâ çalışıyorlar ve yukarıdaki bölüm, topluluğun neredeyse hiçbir şeyden ne kadar kurumsal bir yaşam kurduğunu belgeliyor. Ama Vaggeryd'deki dernek birkaç yüz aileden oluşan bir çevreye sahip; düğün turu da aynı birkaç yüz aileyle devam ediyor; ve yaz dört hafta sürüyor ve başka bir ülkede gerçekleşiyor.

İzin verileri, insanların buna nasıl karşılık verdiğini gösteriyor. Yirmi yıldır Arnavutların İsveç’e en büyük yasal geliş yolu aile birleşimi: Kosovalıların izinlerinde yüzde 73, Kuzey Makedonyalılarınkinde yüzde 66. Bu formların neredeyse her birinin arkasında sınırı aşan bir ilişki var. Topluluk, bunu sağlayan uygulamalar ortaya çıkmadan çok önce iki bin kilometrelik mesafeler üzerinden evleniyordu.

dua.com coğrafyanın yarattığı belirli bir sorunu çözüyor: tanışılabilecek kişilerin çevresini yerelden ülke geneline genişletiyor. Nässjö’deki yirmi altı yaşında biri, Malmö’deki biriyle aynı çevreye erişebiliyor. Lund araştırmasındaki katılımcıların yaşam boyu yaptığı gibi Kosovalı Arnavut olmanın ne demek olduğunu açıklaması gerekmiyor. Doğru kişiyi seçmek yine zor. Ancak tanışabileceği birinin olması, ailesinin otuz yıl önce hangi İsveç kasabasına yerleştirildiğine daha az bağlı.

Aşk, aile ve yeni nesil

Yukarıdaki her sayı bir tablonun satırı. Ardita ve Durimi ise o satırlardan birinin içindeki hayatı gösteriyor: aile birleşimi sütununa isimler ekleniyor, hikâye kış ortasında Stockholm’de bir meydanın ışıklı kalbinde buluşuyor.

Ardita ve Durim'in hikayesi teknolojiyle yeni, ancak coğrafyasında değil. Onlarca yıldır İsveç ve Kosova arasındaki ilişkiler, aileleri aynı mesafede bir araya getirdi. Değişen şey, iki kişinin birbirini nasıl bulabildiğiydi: tanıtım artık bir akraba, düğün ya da yaz dönüşünü beklemek zorunda değildi.

İsveç'teki Arnavutlar için pratik rehber

Birincil ve topluluk tarafından yönetilen kaynaklar. Bağlantılı sitedeki mevcut gereksinimleri her zaman doğrulayın — İsveç vatandaşlığı ve göç kuralları Haziran 2026'da önemli ölçüde değişti.

Hesap dökümü: toplam nasıl oluşturuluyor?

Başlıktaki sayının dayanağı bu bölümde açıklanıyor; İsveç için hesap diğer ülkelerden daha zor. Yunanistan ve İtalya’da ölçülmüş iki grup toplanıp uygun düzeltmeler yapılabiliyordu. İsveç’te en büyük tek grup bir ülke değil, istatistik kategorisi. Aşağıdaki hesap açıkça bir model olarak sunuluyor; sonucu 63.200–91.200 aralığı.

Hesap açıkça ortada

İki grup doğrudan ölçülüyor. Arnavutluk’ta doğanlar ile iki ebeveyni Arnavutluk doğumlu olan İsveç doğumlular toplam 13.140 kişi. Arnavutluk’un 2023 sayımında toplam nüfusun yüzde 91,0’ı, etnik köken sorusunu yanıtlayanların yaklaşık yüzde 96’sı Arnavut: bu gruptan 12.600–13.100 kişi elde ediliyor. Kosova’da doğanlar ile iki ebeveyni Kosova doğumlu olan İsveç doğumlular toplam 15.607. Kosova’nın 2024 sayımında sayılan nüfusun yüzde 91,8’i Arnavut. Kosovalı Sırplar ağırlıkla Sırbistan’a göç ettiği için İsveç’e gelenlerde Arnavut payı daha yüksek: 14.200–15.000 kişi.

Altı grup modelleniyor; kullanılan her pay burada açıkça belirtiliyor.

• Kuzey Makedonya grubu: 13.588 kişi × yüzde 45–75 → 6.100–10.200. Ülke genelindeki yüzde 24,3 oranı uygun çarpan değil; İskandinavya’ya göçte Arnavutlar, Türkler ve Romanlar orantısız ölçüde yer aldı. Yüzde 100 kabul etmek de yanlış: İsveç’te yaklaşık altı bin etnik Makedon var ve doğum ülkesi tablosunda öne çıkan aynı şehirlerde yoğunlaşıyorlar. Modelin en geniş belirsizlik aralığı bu; hiçbir kaynak belirsizliği ortadan kaldırmıyor.
• 1991–2000’de gelen “Yugoslavya” kodlu 30.352 kişi × yüzde 45–70 → 13.700–21.200. Üst uç, Schori’nin Şubat 1999’da yaptığı, Yugoslavya Federal Cumhuriyeti’nden yaklaşık 30.000 kişinin — çoğunluğu Kosovalı Arnavutlar — o on yılda kalma izni aldığı açıklamasına dayanıyor. Alt uç, aynı dönemde bu kodu taşıyan Sırplara, Karadağlılara ve Makedonlara da yer bırakıyor.
• 1991 öncesi “Yugoslavya” işçi göçü: 20.464 kişi × yüzde 8–18 → 1.600–3.700. 1960’ların işçi alımlarındaki Arnavutlar çoğunlukla Batı Makedonya’dan geldi. Büyük ölçüde Sırp, Hırvat ve Makedonlardan oluşan bu göçte azınlıktaydılar.
• Bu grupların İsveç doğumlu çocukları → 8.000–13.000. İki ebeveyni Yugoslavya doğumlu olan İsveç doğumlu 30.921 kişiye, önceki iki gruptaki paylarla aynı oranlar uygulanıyor.
• Bir ebeveyni bu ülkelerden, diğeri başka yerden olan çocuklar → 5.000–10.000. 11.919 karma yabancı kökenli çocuk ile bir ebeveyni İsveç’te doğmuş 5.387 çocuk, ülke kodları arasındaki çift sayımları önlemek için önemli ölçüde azaltılarak hesaba katılıyor.
• Sırbistan, Karadağ veya Sırbistan-Karadağ doğumlu kaydedilen Arnavutlar ve çocukları → 2.000–5.000. Bu grup Preševo Vadisi, Ulcinj, Plav ve Tuzi’yi; ayrıca 2017’de idari olarak Sırp kategorisine geçirilen yaklaşık dört bin Kosova vatandaşını kapsıyor.

Bileşenlerin toplamı 63.200–91.200. Başlık, alt ucu aşağı yuvarlayıp “60.000’den fazla” diyor. Aralığın ortası yaklaşık 75.000; tek sayı seçmek zorunda kalındığında verilecek sayı bu.

Bilinçli olarak hesap dışında bırakılanlar

Asla karıştırılmaması gereken ölçütler

Yukarıda beş farklı ölçü var; her biri kullanıldığı yerde belirtiliyor. Doğum ülkesi (üç güncel ülke için 35.142; Yugoslavya için 58.757), ilk kuşağı kişinin kaydı sırasında var olan devlet üzerinden tanımlar. Ebeveynlerin doğum ülkesi (iki ebeveyni aynı ülkede doğmuş 7.193 kişi) ikinci kuşağı gösterir; İsveç’in en güçlü verisi budur. Vatandaşlık (12.354), pasaport sayısıdır; vatandaşlığa geçiş kolay ve çifte vatandaşlık yasal olduğu için doğum ülkesine göre sayının yaklaşık üçte biri. Vatandaşlığa geçişler (2000–2025 arasında 12.252), yıllık olay sayısıdır; nüfus değildir. Etnik köken ise İsveç’te kaydedilmez: bu hesap dökümündeki her etnik nüfus sayısı ölçüm değil, tahmindir.

2025 verilerinin tümünü etkileyen teknik bir not var. Statistics Sweden, 2025 referans yılından itibaren yayımlanan her nüfus hücresine küçük, kasıtlı bir rastgele sapma ekliyor. Kişileri koruyan bu yöntemin adı Cell Key Method. Kurum, yayımlanan toplamların bileşenlerin toplamına her zaman eşit olmayabileceğini kendi tablo notlarında belirtiyor. Böyle bir sapma eklenmeyen kesin İsveç nüfus verilerinin son yılı 2024. Sayıları açıklıkla anlatmaya çalışan bu sayfa için küçük ama anlamlı bir ironi.