Dasmat në Drenicë:
këngë, mjeshtëri dhe tradita për dasmën tënde

Drenica: prej cilit vend vjen historia jote?

Zmadho

Detaj i qëndismave dhe duarve mbi veshje. Pamje ilustruese nga materiali editorial; vendi dhe identiteti nuk janë verifikuar.

Kur familja jote thotë “kështu bëhet në Drenicë”, pyet edhe ku e ka njohur atë zakon. Në cilin fshat? Në dasmën e kujt? Në çfarë kohe? Këto hollësi të ndihmojnë ta kuptosh më mirë rrëfimin. Një kujtim i gjyshes dhe një përvojë e motrës sate mund të tregojnë mënyra të ndryshme festimi, edhe kur të dyja lidhen me të njëjtin vend.

Shtrirja e këtij udhëzuesi

Për këtë faqe, kërkimi përqendrohet te Skenderaj dhe Drenasi, duke përfshirë fshatra sipas dëshmive të gjetura. Faqja zyrtare e Komunës së Skenderajt e vendos komunën në pjesën qendrore të Drenicës. Megjithatë, kufijtë administrativë nuk mjaftojnë për të shpjeguar shtrirjen e një tradite ose dallimet mes familjeve.

Një pikë lidhjeje me trashëgiminë gojore është Verboci, vendlindja e folkloristit Mehmet Rukiqi. Ai mblodhi folklor në Drenicë dhe në pjesë të tjera të Kosovës, duke botuar edhe dy vëllime me këngë dasme. Prejardhja e mbledhësit nuk e bën çdo këngë të koleksionit të tij këngë të Drenicës; për secilin shembull duhet kërkuar edhe vendi ku është mbledhur.

Fillo nga njerëzit që e njohin historinë

Për dasmën tënde, zgjidh një kujtim që dëshiron ta njohësh më mirë dhe dëgjoje bashkë me partnerin. Ndoshta familjet tuaja e njohin ndryshe të njëjtin moment. Duke ua dëgjuar historitë, mund të vendosni çfarë do të përfshini dhe kujt do t’i kërkoni t’ju ndihmojë. Atëherë do të keni edhe diçka konkrete për t’u treguar të ftuarve: prej kujt e mësuat dhe pse dëshironi ta vazhdoni.

Hape videon e përfshirë në materialin burimor

Fejesa dhe përgatitjet: filloni me atë që ka rëndësi për ju

Përpara se të zgjidhni datën dhe vendin e festës, flisni për mënyrën si dëshironi ta ndani fejesën me njerëzit tuaj. Ndoshta për ty ka rëndësi një mbledhje në shtëpi, ku dy familjet kanë kohë të njihen. Partneri mund të ketë një kujtim tjetër që dëshiron ta vazhdojë. Nëse familjet propozojnë zakone që i lidhin me Drenicën, kërkojuni t’jua tregojnë përmes një përvoje konkrete: kush merrte pjesë, çfarë përgatitej dhe çfarë kuptimi kishte ai takim për ta.

Dëgjo edhe çfarë tregojnë këngët për fejesat e dikurshme

Folkloristi Mehmet Rukiqi, nga Verboci, e trajtonte këngën e dasmës edhe si dëshmi të jetës së grave. Në intervistën e ribotuar nga Bota Sot, ai shpjegon se në materialin e mbledhur shfaqen ndjenjat e vajzave ndaj shkuesit, prindërve dhe marrëdhënieve familjare, në rrethana kur shumë martesa vendoseshin pa dëshirën e të rinjve. Koleksionet e tij përfshijnë Drenicën dhe zona të tjera të Kosovës; ky shpjegim nuk përcakton një mënyrë të vetme fejese për gjithë krahinën.

Kjo të jep një arsye për t’i dëgjuar me vëmendje edhe fjalët e këngëve që familja propozon. Pyet çfarë shprehin dhe me cilin kujtim lidhen. Një këngë mund të ruajë dashurinë mes motrave, humorin e grave të mbledhura ose shqetësimin e vajzës për jetën që e priste. Duke e njohur këtë histori, mund të vendosësh çfarë dëshiron të këndohet për ty dhe cilat fjalë i përshtaten përjetimit tënd.

Zmadho

Grua me shami të kuqe në një peizazh malor. Pamje ilustruese nga materiali editorial; vendi dhe identiteti nuk janë verifikuar.

Veshjen fillo ta përgatitësh duke njohur punimin

Nëse dëshiron të përfshish një veshje tradicionale, lër kohë për të kuptuar prejardhjen dhe përgatitjen e saj. Në përshkrimin e Afërdita Onuzit, një variant i veshjes së grave të Drenicës përfshin këmishën e endur në avlëmend, zbukurime në pjesën e gjoksit dhe dy përparëse. Këto hollësi flasin për punë dhe njohuri të veçanta, pa e identifikuar çdo pjesë si posaçërisht martesore.

Nëse në familje ruhet një veshje, shikoje bashkë me personin që e njeh përpara se të vendosësh ta përdorësh. Nëse do ta porositësh, bisedo me punuesen për modelin, materialet dhe provat. Mund të zgjedhësh edhe një takim ku mamaja, motra ose një e afërme të jetë pranë për të të ndihmuar ta veshësh. Kështu, përgatitja bëhet një rast për të mësuar diçka që më vonë mund t’ia tregosh vetë një vajze tjetër në familje.

Jepuni njerëzve tuaj një rol që e dëshirojnë

Dikush mund të të ndihmojë me veshjen, dikush të këndojë dhe dikush tjetër të përgatisë një gatim familjar. Pyetini çfarë do të kishin dëshirë të bënin dhe ndani punët sipas kohës e mundësive të tyre. Për pajën dhe dhuratat, vendosni së bashku çfarë ju duhet dhe çfarë dëshironi të ruani. Vlera e këtyre përgatitjeve mund të qëndrojë te kujdesi që ndani dhe te njohuritë që merrni prej njëri-tjetrit.

Zmadho

Dorë që mban një stoli. Pamje ilustruese nga materiali editorial; vendi dhe identiteti nuk janë verifikuar.

Rrjedha e dasmës: jepuni kohë momenteve që dëshironi të ruani

Përpara se ta ndani ditën në orare, mendoni çfarë dëshironi të përjetoni në secilën pjesë të saj. A do të përgatitesh në shtëpi, me gratë dhe vajzat e familjes? A dëshironi një takim me krushqit përpara nisjes? Kur do të keni kohë të qëndroni me prindërit dhe të bashkoheni me të ftuarit? Përgjigjet mund t’ju ndihmojnë të krijoni një program ku traditat që zgjidhni kanë hapësirë të zhvillohen me kujdes.

Nga përgatitjet te takimi i familjeve

Në shpjegimin e Mehmet Rukiqit për koleksionet e tij, këngët e dasmës ndahen sipas temave dhe momenteve, përfshirë fejesën, kanagjeqin, krushqit, nusen dhe ditën e grave. Kjo na ndihmon të kuptojmë se repertori shoqëronte pjesë të ndryshme të jetës martesore dhe festës. Megjithatë, kjo ndarje e materialit folklorik nuk përbën një kalendar të dokumentuar për çdo dasmë në Drenicë.

Për programin tuaj, nisuni nga ato që familjet njohin konkretisht. Nëse dëshiron një kanagjeq ose një mbledhje me të afërmet, vendos çfarë do ta bëjë atë takim të afërt për ty: këngët, përgatitja e veshjes apo koha për të qenë bashkë. Llogarit edhe sa zgjat veshja dhe kush do të të ndihmojë, që të mund të marrësh pjesë në festën që po përgatitet rreth teje.

Marrja e nuses: vendosni si dëshironi ta jetoni

Nëse ti dhe partneri zgjidhni të përfshini marrjen e nuses me krushq, sqarojeni paraprakisht me familjet. Kush do të vijë, ku do të bëhet pritja dhe cilët njerëz dëshironi të keni pranë gjatë nisjes? Këto janë vendime për dasmën tuaj; mënyrën e zhvillimit mbështeteni te kujtimet që familjet mund të shpjegojnë dhe te dëshira juaj e përbashkët.

Tregojini fotografit dhe videografit cilat çaste kanë rëndësi për ty. Ndoshta dëshiron të ruash këngën e të afërmeve deri në fund ose të kesh pak kohë me prindërit përpara se të niseni. Një marrëveshje e tillë i ndihmon profesionistët ta ndjekin momentin dhe ty ta përjetosh pa ndërprerje të panevojshme.

Zmadho

Çift me veshje dasme në një hapësirë të gjelbër. Pamje ilustruese nga materiali editorial; vendi dhe identiteti nuk janë verifikuar.

Muzika dhe vallja në festën tuaj

Për një shembull bashkëkohor nga Drenasi, një shkrim lokal i qershorit 2025 prezanton grupin “Tupanat Drenicë” dhe veprimtarinë e tij në dasma, fejesa e ahengje familjare. Ky është një prezantim promovues i një grupi të caktuar, jo dëshmi se çdo dasmë e zonës ka të njëjtën muzikë ose rrjedhë.

Me muzikantët që zgjidhni, diskutoni kur dëshironi të dëgjohet një këngë familjare dhe kur do t’i ftoni njerëzit në valle. Lini hapësirë edhe për darkën dhe bisedat. Nëse një traditë ka rëndësi për ju, jepini kohën që kërkon dhe ftoni pranë personin që ua ka mësuar. Kështu, pjesëmarrësit mund ta kuptojnë dhe dikush më i ri mund ta mësojë duke u bashkuar me ju.

Zakonet dhe kuptimi i tyre: njih historinë përpara se ta vazhdosh

Kur një e afërme të propozon një zakon për dasmën, kërkoji të të tregojë edhe si e ka përjetuar vetë. Çfarë kujton nga ai moment? Kush ia ka mësuar dhe pse dëshiron ta ndajë me ty? Përgjigjja mund të të zbulojë një lidhje me gjyshen, një kujtim mes motrave ose një mënyrë si familja shprehte gëzimin. Prej kësaj bisede mund të kuptosh çfarë dëshiron të ruash dhe si do t’i japësh vend në festën tuaj.

Kënga ruan edhe përjetimin e grave

Në intervistën për koleksionet e tij të këngëve të dasmës, Mehmet Rukiqi shpjegon se tekstet përcjellin doke, marrëdhënie familjare dhe ndjenjat e grave ndaj tyre. Në materialin që ai përshkruan, vajzat shprehnin edhe pakënaqësi ndaj shkuesit ose vendimeve të familjes. Ky është interpretimi i studiuesit për një koleksion me shtrirje më të gjerë se Drenica, jo dëshmi për çdo familje të krahinës.

Për ty, kjo mund të jetë një arsye për ta dëgjuar këngën deri në fund përpara se ta zgjedhësh. Nëse fjalët të duken të trishtuara ose të pazakonta, pyet personin që e njeh si i kupton. Mund të zbulosh pse një këngë është ruajtur në kujtesën e saj dhe çfarë ka ndryshuar në jetën e grave që e këndojnë sot. Pastaj vendosni së bashku cilin interpretim dëshironi të ndani gjatë festës.

Veshja ka vlerë edhe për dijen që kërkon

Në përshkrimin e veshjes së Drenicës, Afërdita Onuzi ndalet te pëlhura e endur në avlëmend, zbukurimet e këmishës dhe punimi i përparëseve e çorapeve. Këto hollësi dokumentojnë mjeshtëri dhe mënyra zbukurimi; burimi nuk na jep arsye t’i caktojmë çdo ngjyre ose motivi një simbolikë martesore.

Nëse vesh një pjesë të trashëguar, domethënia e saj për ty mund të lidhet me personin që e ka punuar ose mbajtur. Nëse porosit një të re, mund të njohësh punuesen dhe të kuptosh teknikën që përdor. Duke ruajtur këto të dhëna, ndihmon që veshja të mbetet e kuptueshme për personin që do ta trashëgojë pas teje.

Zmadho

Grua me veshje të qëndisur në një peizazh. Pamje ilustruese nga materiali editorial; vendi dhe identiteti nuk janë verifikuar.

Kur e përshtat një traditë, tregoje zgjedhjen tënde

Ndoshta familja kujton një zakon që ti dëshiron ta zhvillosh ndryshe. Bisedoni për atë që ka rëndësi për secilin dhe vendosni si ndiheni mirë ta përjetoni. Nëse ndryshoni pjesëmarrësit, kohëzgjatjen ose fjalët që thuhen, mund ta shpjegoni si përshtatjen tuaj të një kujtimi familjar.

Për ta vazhduar kulturën shqiptare, rëndësi ka edhe të dish çfarë po përcjell. Një këngë që e mëson, një punim që di ta njohësh ose një zakon që mund t’ia shpjegosh dikujt tjetër fiton mundësi të jetojë përtej ditës së dasmës. Zgjidh diçka që dëshiron ta njohësh aq mirë, sa një ditë të jesh ti personi që e mëson brezin tjetër.

Veshjet, paja dhe ushqimi: njih duart që e kanë ruajtur traditën

Kur provon një veshje tradicionale, ndalu edhe te mënyra si është punuar. Shiko pëlhurën, qëndismën dhe pjesët që bashkohen për të krijuar kompletin. Nëse dëshiron ta veshësh në dasmën tënde, njohja e kësaj pune mund të të afrojë me gratë që e kanë ruajtur mjeshtërinë dhe të të ndihmojë ta zgjedhësh me kujdes veshjen që dëshiron të mbash.

Hape videon e përfshirë në materialin burimor

Veshja e Drenicës: shikoje nga afër

Në përshkrimin e Afërdita Onuzit, një variant i veshjes së grave të Drenicës përbëhet nga këmisha e gjatë dhe e gjerë, e endur në avlëmend, me breza në ngjyrë bezhë e kafe dhe zbukurime në gjoks. Mbi të vendoseshin dy përparëse: e përparmja më e madhe, ndërsa e pasmja më e vogël dhe me pala. Autorja veçon edhe çorapet me kompozime shumëngjyrëshe. Ky është përshkrim i një varianti tradicional, pa përcaktuar një kostum të vetëm martesor për gjithë krahinën.

Nëse ke një veshje familjare, kërko të dish cilat pjesë i përkasin fillimisht dhe nëse janë ndryshuar gjatë viteve. Nëse porosit një të re, pyet për modelin që ndiqet dhe përshtatjet që po bëhen për ty. Një fotografi e vjetër mund të shërbejë si pikënisje për bisedën, sidomos kur pranë ke dikë që e njeh personin dhe veshjen në të.

Zmadho

Detaj i një veshjeje me tekstile dhe qëndisma. Pamje ilustruese nga materiali editorial; vendi dhe identiteti nuk janë verifikuar.

Nga Skenderaj: mjeshtëria që vazhdon përmes punës

Një shembull konkret është Hana Zabeli nga Skenderaj. Në reportazhin e Artan Krasniqit, botuar në Koha Ditore më 19 janar 2020, ajo tregon se njohuritë e vegut i kishte marrë që fëmijë, duke ndihmuar nënën. Më vonë e riktheu vegun e saj në përdorim dhe nisi të punonte veshje kombëtare e tekstile. Reportazhi dokumenton edhe shoqatën “Drugëza”, përmes së cilës ajo bashkoi gra të tjera rreth punës artizanale.

Për ty si nuse, kjo histori tregon edhe rëndësinë e porosisë që bën. Kur zgjedh një punim dore, kërko të njohësh personin që e realizon, kohën që i duhet dhe mënyrën si duhet ruajtur. Emri i punueses meriton të mbetet pranë veshjes dhe fotografive ku e mban.

Paja: zgjidh çfarë dëshiron të përdorësh dhe të përcjellësh

Nëse në familjen tënde ruhet një qilim, mbulesë ose qëndismë e përgatitur për martesë, shikoje bashkë me personin që ia njeh historinë. Mund të vendosësh ta përdorësh në shtëpinë tuaj të re ose t’i japësh vend në një mbledhje familjare gjatë përgatitjeve. Zgjedhjen bëje sipas gjendjes së punimit dhe dëshirës sate.

Shëno kush e ka punuar, për kë është përgatitur dhe si është përdorur. Këto të dhëna e ndihmojnë personin që do ta trashëgojë ta njohë dhe të kujdeset për të. Për pajën tuaj, vendosni së bashku çfarë ju nevojitet, pa e lidhur vlerën e saj me numrin e sendeve.

Sofra: nis nga një shije që familja e njeh

Për ushqimin, burimet e mbledhura deri këtu nuk përcaktojnë një menu të përbashkët të dasmave në Drenicë. Frymëzimin për festën tuaj mund ta kërkoni te kujtimet konkrete: çfarë përgatitej në dasmat e familjes dhe kush e gatuante?

Nëse zgjidhni një prej këtyre gatimeve, bisedoni si mund të përfshihet në menu dhe kush ia njeh recetën. Shkruajeni bashkë, me përbërësit dhe hollësitë e përgatitjes. Pas dasmës, do të keni mundësi ta gatuani sërish dhe t’ia mësoni dikujt tjetër, duke vazhduar një pjesë të kujtesës familjare në jetën tuaj të përditshme.

Zmadho

Detaj i dy veshjeve festive me stoli. Pamje ilustruese nga materiali editorial; vendi dhe identiteti nuk janë verifikuar.

Dasmat në Drenicë dikur dhe sot: çfarë do të vazhdojë përmes dasmës sate?

Në një fotografi të vjetër familjare mund të të tërheqë vëmendjen mënyra si është veshur nusja. Por kujtimi bëhet më i plotë kur dikush të tregon çfarë ndodhte rreth saj: kush e ndihmonte të përgatitej, cilat gra këndonin dhe kush i bashkonte të tjerët në valle. Nëse po planifikon dasmën tënde, këto hollësi mund të të ndihmojnë të kuptosh çfarë dëshiron të ruash nga festat me të cilat është rritur familja jote.

Nga kujtimet e të afërmve te dëshmitë e shkruara

Në shkrimin e tij të vitit 2013 për “Shotën”, Ahmet Qeriqi kujton gra të brezit të gjysheve, sidomos në Drenicë, që e këndonin dhe e kërcenin në dasma. Ky rrëfim sjell një pamje të pjesëmarrjes së tyre në festë. Ai nuk na jep një program të plotë të dasmës dhe as një datë kur kjo mënyrë interpretimi ndryshoi.

Kur e krahason me kujtimet e familjes sate, pyet si mësohej vallja. A bashkoheshin vajzat pranë grave më të mëdha? Kush e niste këngën? Një bisedë e tillë mund të të zbulojë edhe njerëzit prej të cilëve mund të mësosh sot. Nëse dëshiron ta përfshish në dasmë, ftoji të të ndihmojnë përpara festës, që të ndihesh pjesë e momentit kur të vijë.

Sallat dhe profesionistët janë pjesë e historisë së ndryshimit

Një reportazh i botuar në korrik 2014 përfshin dëshminë e Valmir Sinanit, atëherë menaxher i restorantit “Nobel” në Drenas, për rezervimet e dasmave gjatë atij sezoni veror. Ai flet për sallën, ushqimin dhe shërbimin ndaj të ftuarve. Kjo dokumenton rolin e organizimit profesional në atë periudhë; nuk përcakton kur nisën dasmat në restorante ose nëse festimet në shtëpi u ndërprenë.

Për festën tuaj, shtëpia dhe salla mund të kenë role të ndryshme. Ndoshta do të dëshirosh të përgatitesh me njerëzit e afërt në shtëpi dhe të festosh mbrëmjen në një ambient më të madh. Ose mund t’i organizoni të gjitha në një vend. Kur diskutoni programin, tregoni cilat momente kërkojnë afërsi, kohë dhe pjesëmarrjen e familjarëve, që organizimi t’ju ndihmojë t’i përjetoni.

Veshja tradicionale mund të marrë vend në historinë tënde

Nëse zgjedh të veshësh edhe një kostum familjar, mendo kur do të kesh kohë ta mbash me kënaqësi. Provoje përpara dasmës dhe kërko ndihmën e personit që di ta vendosë. Në album, ruaj edhe fotografinë e atij përgatitimi: njerëzit pranë teje mund të jenë po aq të rëndësishëm për kujtimin sa vetë veshja.

Zmadho

Duart me stoli mbi një tekstil të kuq. Pamje ilustruese nga materiali editorial; vendi dhe identiteti nuk janë verifikuar.

Çfarë do të përcjellësh ti te brezi tjetër?

Zgjidh një traditë që dëshiron ta mësosh aq mirë sa të mund t’ia tregosh dikujt tjetër. Mund të jenë fjalët e një kënge, hapat e një valleje ose mënyra si vishet një komplet i trashëguar. Me pëlqimin e familjarëve, ruaj një regjistrim dhe shëno prej kujt e mësove.

Pas dasmës, shto edhe përvojën tënde: pse e zgjodhe, kush të ndihmoi dhe si e përjetuat bashkë. Kështu, kujtesës së familjes i shtohet një dëshmi e re, ku një vajzë tjetër mund të gjejë nesër frymëzim për dasmën e saj.

Traditat në diasporë: mbaje lidhjen duke e njohur nga afër

Nëse je rritur jashtë Kosovës, ndoshta Drenicën e njeh përmes pushimeve, dasmave familjare dhe tregimeve të prindërve. Tani që po përgatit dasmën tënde, mund të dëshirosh t’i njohësh më mirë disa prej tyre. Si vishet kompleti që ruhet në familje? Cilat këngë i di mamaja dhe kush ia ka mësuar? Përgatitjet mund të të japin kohë për këto biseda dhe mundësinë të zgjedhësh çfarë dëshiron të bëhet pjesë e jetës suaj.

Një takim me mjeshtërinë gjatë kthimit në vendlindje

Në korrik 2019, në Skenderaj u organizua Panairi i Veshjeve Tradicionale nga shoqata “Drugëza”, ku morën pjesë punuese nga Skenderaj, Drenasi dhe komuna të tjera. Sipas raportimit të KOHËS, një nga qëllimet e shprehura në hapje ishte që brezat e lindur jashtë Kosovës të njiheshin nga afër me veshjet dhe punën e dorës. Ky ishte një aktivitet kulturor, jo dokumentim i një dasme në diasporë, por tregon një mënyrë konkrete për ta afruar trashëgiminë me brezin e rritur jashtë.

Nëse planifikon të porositësh një veshje gjatë qëndrimit në Kosovë, kërko kohë edhe për ta njohur punimin. Shiko si bashkohen pjesët, pyet për modelin dhe bëj një provë të plotë. Nëse do ta veshësh jashtë vendit, mëso si vendoset dhe pyet punuesen për transportin e ruajtjen. Me pëlqimin e saj, një regjistrim i shkurtër mund të të ndihmojë kur të përgatitesh për festën.

Zmadho

Dy persona me veshje të qëndisura në një peizazh. Pamje ilustruese nga materiali editorial; vendi dhe identiteti nuk janë verifikuar.

Jepu të ftuarve mundësi të marrin pjesë

Nëse partneri ose disa miq nuk i njohin traditat e familjes sate, një shpjegim i afërt mund t’i ndihmojë të bashkohen. Përpara një kënge, mund të tregoni kush jua ka mësuar dhe pse e keni zgjedhur. Nëse hyn me një veshje të trashëguar, mund të përmendësh personin që e ka mbajtur përpara teje. Për vallen, ftoni pranë dikë që i njeh hapat dhe ka dëshirë t’ua tregojë të tjerëve.

Në një program në dy gjuhë, mjaftojnë disa fjali për momentet që kanë histori familjare. Kështu, të ftuarit mund ta lidhin atë që shohin me njerëzit tuaj, ndërsa ti dhe partneri e ndani prejardhjen si pjesë të historisë suaj të përbashkët.

Përfshi edhe njerëzit që nuk mund të udhëtojnë

Nëse një e afërme nuk mund të jetë pranë, pyete nëse dëshiron të marrë pjesë në përgatitje nga larg. Mund të zgjidhni bashkë një fotografi, të dëgjoni një këngë ose të flisni për një punim që do të përdorësh. Nëse regjistroni një urim apo rrëfim, vendosni së bashku nëse do të ndahet gjatë festës ose do të ruhet vetëm për familjen.

Pas dasmës, dërgoji edhe asaj kujtimin ku puna ose historia e saj mori vend. Kjo e vazhdon marrëdhënien që e bëri të mundur atë zgjedhje. Kudo që të jetoni, një këngë që e këndoni përsëri ose një veshje që dini t’ia shpjegoni dikujt tjetër mund ta mbajë lidhjen me kulturën shqiptare pjesë të jetës suaj.

Hape videon e përfshirë në materialin burimor

Një histori nga Skenderaj: Hana Zabeli dhe vegu i nënës Ajshe

Një veshje e trashëguar mund të të lidhë me një grua që e ke njohur ose me dikë, historinë e së cilës po e mëson tani. Për Hana Zabelin nga Skenderaj, kjo lidhje kalonte përmes vegut të nënës së saj, Ajshe. Në reportazhin e Artan Krasniqit, botuar më 19 janar 2020, ajo kujton se kishte filluar ta ndihmonte nënën që në moshën gjashtëvjeçare, duke mbushur me fije pambuku kalemat e vegut.

Një kujtim që u kthye në punë

Gjatë një vizite në shtëpinë e fëmijërisë, Hanës i kishte munguar tingulli i vegut. Ajo e kërkoi vegun e së ëmës dhe vendosi ta përdorte sërish. Kur kuptoi se mungonte drugëza, njëri prej vëllezërve ia solli pjesën që kishte ruajtur. Sipas rrëfimit të saj, puna nisi me dy veshje kombëtare dhe një qilim, të cilin e përgatiti duke ndjekur një model të nënës. Më pas, veprimtaria u zhvillua në Skenderaj dhe u zgjerua përmes shoqatës “Drugëza”.

Për ty si nuse, kjo histori mund të jetë një nxitje për të parë çfarë njohurish ruhen ende pranë teje. Ndoshta një familjare di të qëndisë, të thurë ose ta vendosë një pjesë të veshjes që të tjerët nuk e njohin më. Përgatitjet e dasmës mund t’ju japin një arsye për t’u ulur bashkë dhe për ta mësuar atë punë, duke filluar nga një hollësi e vogël.

Zmadho

Grua me fustan të bardhë dhe vello pranë dritares. Pamje ilustruese nga materiali editorial; vendi dhe identiteti nuk janë verifikuar.

Mjeshtëria mund të vazhdojë edhe jashtë familjes

Në të njëjtin reportazh, Hana tregonte se familjarët e saj kishin zgjedhur profesione të tjera, ndërsa gratë e shoqatës kishin interes për ta vazhduar zanatin. Përvoja e saj na afron me një mënyrë tjetër të përcjelljes së trashëgimisë: njohuritë e marra në shtëpi mund të ndahen edhe me njerëz të tjerë që dëshirojnë t’i mësojnë.

Nëse porosit një punim për dasmën, jepi vëmendje edhe kësaj marrëdhënieje. Pyet kush e ka përgatitur, si është mësuar teknika dhe cilat hollësi kërkojnë më shumë kujdes. Ruaj emrin e punueses pranë fotografisë së veshjes. Kështu, kur ta tregosh më vonë, do të mund të flasësh edhe për personin që e bëri të mundur.

Çfarë mund të fillojë me zgjedhjen tënde?

Nuk ke nevojë ta mësosh menjëherë një zanat të tërë. Mund të fillosh duke njohur pjesët e veshjes sate, duke mësuar si vendosen ose duke dokumentuar një punim familjar. Nëse dëshiron të shkosh më tej, kërko mundësinë të mësosh drejtpërdrejt nga dikush që e praktikon.

Historia e Hanës dokumenton një përvojë familjare të mjeshtërisë në Skenderaj. Ajo të fton ta shohësh trashëgiminë edhe si njohuri që kërkon përdorim, kohë dhe njerëz të interesuar. Dasma jote mund të bëhet rasti kur ti fillon ta njohësh më nga afër dhe t’i japësh vazhdim.