Këngëtare dhe aktore · «Bilbili i Kosovës»
Nexhmije Pagarusha
E lindur në Pagarushë të Malishevës, më 7 maj 1933
Zëri i këngës shqipe në Kosovë për mbi tri dekada: nga Radio Prishtina më 1948 te «Baresha» e Rexho Mulliqit, nga këngët e dasmës te kënga e kultivuar, dhe aktorja më e mirë e festivalit të Portorožit më 1978.
«Kam kënduar 40 vjet e nuk e kam ditë si po këndoj. Tash po e shoh se paskam kënduar mirë!»

1970
1963Nexhmije Pagarusha (1933–2020), e njohur si «Bilbili i Kosovës», ishte këngëtare dhe aktore nga Pagarusha e Malishevës. Nga viti 1948, kur u pranua si këngëtare në Radio Prishtinë, deri te koncerti i fundit, në Sarajevë më 1984, këndoi këngë popullore, qytetare dhe të kultivuara.5 Ndër to është «Baresha» e Rexho Mulliqit, që muzikologu Engjëll Berisha e rendit ndër këngët antologjike të muzikës artistike shqiptare.6
Për rolin e nënës së nuses në filmin «E kafshoja terrin» mori më 1978 çmimin e aktores më të mirë në festivalin televiziv të Portorožit.7 Kosova i dha titullin «Artiste e Merituar» më 2010 dhe Shqipëria urdhrin «Nderi i Kombit» më 2012;89 ditën e varrimit të saj, 9 shkurtin 2020, Kosova e shpalli ditë zie shtetërore.10
Shkurt e shqip
- Në vitet 1960 doli në turne me ansamblin «Shota», nga Maqedonia e Bullgaria deri në Izrael.
- Studioi tri vjet solokëndim në Beograd; edhe pa e mbaruar shkollën, mbi 35 vjet ishte, sipas Berishës, këngëtarja më e njohur e Kosovës.
- Krahas këngës popullore e qytetare këndoi në koncert edhe arie të Pergolezit, Skarlatit e Bethovenit; asnjë burim nuk e vendos në një rol opere.
- Vdiq në Prishtinë më 7 shkurt 2020. Prishtina i kushtoi një mural më 2021 dhe Pagarusha, me ndihmën e mërgatës, një bust më 2023.
- 36Vjet në skenë, 1948–1984
- 1956Disqet e para
- 2000Rikthimi me «Për ty»
- 2019Pulla postare e Kosovës
Pse ka rëndësi
Pse ka rëndësi Nexhmije Pagarusha?
Çfarë gjeti në radion e Prishtinës, çfarë solli zëri i saj dhe gjashtë data që e tregojnë.
Kur Nexhmije Pagarusha nisi të këndonte në Radio Prishtinë, në fund të viteve 1940, Kosova nuk kishte asnjë këngëtar të shkolluar dhe orkestra popullore e radios përbëhej nga amatorë.6 Para saj kishin kënduar në radion e vogël, fillimisht në Prizren e pastaj në Prishtinë, Zuhra Mula, Meserete Çavolli e Vera Shahta; muzikologu Engjëll Berisha e quan Pagarushën këngëtaren e parë të mirëfilltë dhe artisten e vërtetë të këngës shqiptare jashtë kufijve të Shqipërisë.6
Në tridhjetë e gjashtë vjet skene këndoi nga këngët e dasmës e të qytetit deri te këngët popullore që Rexho Mulliqi dhe Lorenc Antoni i përpunuan për zërin e saj.56 Si grua që doli në skenë në fund të viteve 1940, thotë biografi i saj Shaban Maxharraj, ajo bëri revolucion.11 Për Berishën, ajo «ishte dhe mbeti sinonim i këngës shqiptare».6
Çka ka bërë Nexhmije Pagarusha për shqiptarët?
1948 · Radio Prishtina. U pranua si këngëtare pas një audicioni.15
Vitet 1960 · «Shota». Si soliste e Ansamblit të këngëve e valleve «Shota» e çoi këngën e Kosovës në skena të tjera, deri në Izrael.61116
1966 · «Baresha». Këndoi «Bareshën» e Rexho Mulliqit, mbi vargjet e Rifat Kukajt.146
Vitet 1970 · Tirana. Në vizitën e parë në Shqipëri këndoi «Këngën e Rexhës» para një salle plot.17
1978 · Portorož. Mori çmimin e rolit më të mirë femëror si nëna e nuses te «E kafshoja terrin».7
2012 · «Nderi i Kombit». Presidenti i Shqipërisë e nderoi në prag të 100-vjetorit të Pavarësisë.9
Kronologjia
Jeta vit pas viti
Njëzet e tri data, secila me burimin e vet.
Fotot, sipas radhës: Vetoni13, 2017, CC BY-SA 4.0; Shkumbin Saneja, 2006, CC BY-SA 3.0; Fotograf i panjohur, kopertina e diskut «Po vijn krusqit», 1963, Domen publik; Fotograf i panjohur, ana e pasme e kopertinës së diskut «Nji lule», 1966, Domen publik; Fotograf i panjohur, kopertina e diskut me «Bareshën», 1970, Domen publik; Bdx, 2012, CC0; Berishasinan, 2024, CC BY-SA 4.0, të prera.
- 1933

Lind në Pagarushë
Më 7 maj, në fshatin e Malishevës.12
- 1948

- 1953
- 1956
Disqet e para
Dy disqe 78 rrotullimesh me këngë popullore.18
- 1963

Disku me orkestrën e radios
Katër këngë me orkestrën popullore të Radio Prishtinës, «Po vijn krusqit» ndër to.4
- 1966

- 1967
Në film
Sipas Telegrafit, nis të luajë edhe në film.19
- 1970

Disku me «Bareshën»
Del bashkë me «Syt për ty i kam të njomë» të Isak Muçollit.3
- 1973
- 1974
Albumi
Albumi «Nexhmije Pagarusha», me «Nji lule» e «Ani mori nuse».21
- 1977
«E kafshoja terrin»
Luan nënën e nuses në filmin e Ekrem Kryeziut.7
- 1978
Portorož
Çmimi për rolin më të mirë femëror.7
- 1984
- 1987
«Bilbili i Kosovës»
Kaseta e Radio Televizionit të Prishtinës.22
- 2000
Rikthimi
Pas gjashtëmbëdhjetë vjetësh këndon «Për ty».14
- 2003
Monografia e Foniqit
Shaqir Foniqi boton në Tiranë «Nexhmije Pagarusha: Bilbili i Kosovës».23
- 2010
«Artiste e Merituar»
Dekorohet nga Presidenti i Kosovës, Fatmir Sejdiu.8
- 2012
«Nderi i Kombit»
Urdhri i Presidentit të Shqipërisë, Bujar Nishani.9
- 2013
80 vjet
Mbrëmje nderimi nga Kolegji AAB, drejtpërdrejt në RTK.24
- 2018
Çelësi i Tiranës
Në 85-vjetorin e saj.25
- 2019
- 2020

- 2023

Pagarusha
Nga Pagarusha në Prishtinë
Një fshat i Malishevës, një baba mësues dhe një kohë kur një vajzë që këndonte në publik nuk pritej mirë nga të gjithë.
Nexhmije Pagarusha lindi më 7 maj 1933 në Pagarushë, fshat i komunës së sotme të Malishevës.1211 Shkollën fillore, sipas Fjalorit të Akademisë, e kreu në Malishevë dhe më vonë u vendos në Prishtinë.5
Shqiptarja shkruan se nëna e saj, Sehidja, ishte nga fshati fqinj Nishor dhe vdiq kur ajo ishte katërvjeçe, dhe se pak para Luftës së Dytë Botërore familja u shpërngul në Prizren; ndryshe nga Fjalori i Akademisë, ky shkrim e vendos shkollën fillore në Prizren.16 Telegrafi e vendos ardhjen e familjes nga Prizreni në Prishtinë në vitin 1947.19
Meritën më të madhe për rrugën e saj ia jepte babait, mësuesit Veseli, që nuk e la zërin e saj të shuhej.1 Kur doli në skenë, thotë Shaban Maxharraj, mentaliteti i kohës bënte që të tjerët ta ngacmonin; sipas Rrjetit të Grave të Kosovës, paragjykimet i kapërceu me mbështetjen e familjes.1130
Radio Prishtina
Radio Prishtina, 1948
Një audicion, një studio e vogël dhe këngë drejtpërdrejt në eter që në pesë të mëngjesit.
«Ka qenë diku në vitin 1948, kur jam pranuar si këngëtare», tregonte vetë. Para pranimit pati një audicion. Radioja kishte atëherë vetëm një zyrë dhe një studio të vogël, nga ku programi shkonte drejtpërdrejt, dhe këngëtarët zgjoheshin në pesë të mëngjesit për të kënduar në eter.1 Ishte koha, shkruan Berisha, kur «këndohej pa mikrofon, ose drejtpërsëdrejti në mikrofonin e radios», dhe Prishtina ishte «një kasaba, provincë muzikore me tipare orientale».6
Në radio e ndihmuan dhe e nxitën Skënder Gjinali, shef i grupit të produksionit, drejtori Ismet Mula dhe kompozitori Lorenc Antoni, që mblodhën rreth vetes të diplomuarit e Akademisë së Muzikës në Beograd.1
«Opusi muzikor»: dokumentari i RTK-së
Dokumentar i RTK-së, më shumë se një orë, për veprën e saj muzikore; në pamjen e parë ajo këndon para mikrofonit të radios.31
Shiko në YouTubeBeogradi
Tri vjet solokëndim në Beograd
Shkolla që e la në vitin e tretë, dalja e parë para publikut dhe një koncert me arie që askush nuk e regjistroi.
Pas pranimit në radio, Pagarusha nisi në Beograd shkollimin e mesëm muzikor në solokëndim; sipas Fjalorit të Akademisë, qëndroi atje tri vjet dhe e ndërpreu.5 Arsyen e tregoi vetë: «Mënyra e punës për solo kanto mua nuk më pëlqente, më pengonte», dhe ndiente se po e humbte zërin. Në Beograd doli edhe për herë të parë para publikut.1
Berisha e quan këngëtaren e vetme deri diku të shkolluar të Kosovës së asaj kohe, që u detyrua ta ndërpriste para kohe shkollimin e zërit. Ai e vendos në radhën e këngëtareve shqiptare që u shkolluan jashtë: Tefta Tashko në Itali e Francë, Marije Kraja në Austri, Pagarusha në Beograd.6
Krahas këngës popullore këndoi edhe repertor klasik: sipas Berishës, arie nga veprat e Pergolezit, Skarlatit e Bethovenit.6 I këndoi në një koncert të vetëm, që sipas Telegrafit ishte i pari i këtij lloji dhe që asnjë nga organizatorët teknikë nuk mendoi ta regjistronte.12 Shqiptarja e daton në vitin 1953, në Teatrin e Prishtinës, me orkestër nën drejtimin e Oliver Ristiçit;16 vetë ajo, në një intervistë të vitit 2000, e vendoste «para 40 vjetësh».1
Zëri e këngët
Zëri dhe këngët
Një zë me koloraturë, këngë dasme e qyteti, dhe këngët popullore që Mulliqi e Antoni i bënë vepra për orkestër.
«Fjalori Enciklopedik i Kosovës» i Akademisë së Shkencave dhe të Arteve të Kosovës i njeh «një ambitus të gjerë interpretues me elemente kolorature pa vibrime orientale».5 Mbi 35 vjet, sipas Berishës, ajo ishte këngëtarja më e njohur e Kosovës.6
Repertori i saj përfshinte këngë dasme e qyteti: «Ani mori nuse», «Kur ma qitën bojën», «Kur më del në derë», «Metelikun ta kam falë», «Unë po të pres te dega e fikut», «Mora testinë». Ndër to ishte edhe balada «Kënga e Rexhës», për nënën që e humb djalin e vetëm ditën e dasmës së tij.6
Rexho Mulliqi dhe Lorenc Antoni përpunuan për të, për solist, kor e orkestër, këngët «Nji lule», «Lulëzoi fusha, lulëzoi mali», «Zambaku i Prizrenit» dhe «Nën një arrë».6 Këngët e saj ajo vetë nuk i numëroi kurrë;1 numrat që qarkullojnë i krahasojmë te «Çfarë thonë burimet».
Disqet
Disqet e saj më të hershme që njihen janë dy disqe gramafoni 78 rrotullimesh të vitit 1956, me këngë popullore, me orkestrën dhe me sekstetin popullor të Radio Televizionit të Beogradit.18 Më 1963 shtëpia diskografike e Radio Televizionit të Beogradit botoi një disk të vogël me katër këngë të saj, «Po vijn krusqit» ndër to, me orkestrën popullore të Radio Prishtinës.4 Më 1966 doli një disk i vogël me «Nji lule», «Ani mori nuse» dhe dy këngë të tjera, në përpunimin e Mulliqit, me orkestrën popullore që etiketa e quan të RT Prishtinës.2 Më 1974 shtëpia diskografike PGP RTB e Beogradit botoi albumin «Nexhmije Pagarusha»,21 dhe më 1987 Radio Televizioni i Prishtinës nxori kasetën «Bilbili i Kosovës».22
«Koloratura dhe virtuoziteti i zërit të saj është i përmbajtur dhe i natyrshëm, me artikullime të qarta e diksion të pastër…»
Baresha
«Baresha»: Mulliqi, Kukaj dhe zëri i saj
Muzika e Rexho Mulliqit, vargjet e Rifat Kukajt, një këngë solo për soprano e orkestër dhe një video e re gati gjysmë shekulli më vonë.
«Baresha» është kënga origjinale e Rexho Mulliqit mbi vargjet e poetit Rifat Kukaj, një këngë solo për soprano e orkestër. Për këtë këngë, shkruan Berisha, «autori kishte parasysh aftësitë interpretuese të Nëxhmijes».6 Sipas Radios Evropa e Lirë, kënga u realizua më 1966;14 përshkrimi i videos së vitit 2012 shton se ajo e interpretoi me orkestrën popullore të Radio Prishtinës, nën drejtimin e Isak Muçollit.32
Fjalori i Akademisë e cilëson si «xhevahir kolorature që ruan elemente folklorik të këngës».5 Vetë Pagarusha ia linte meritën autorëve: «Unë pajtohem me konstatimin se kjo është kryevepër e kompozitorit Rexho Mulliqit dhe poetit Rifat Kukaj!»1 Më 1970 kënga doli në një disk të vogël, bashkë me «Syt për ty i kam të njomë» të Isak Muçollit.3
Për «Bareshën» u realizua në janar 2012 një video e re, e prodhuar nga Koperativa me mbështetjen e Ministrisë së Kulturës; përshkrimi i saj në YouTube përmend edhe Muzeun e Kosovës.3332
Video
Zëri i saj: «Baresha» dhe arkivi
«Baresha», videoja e vitit 2012
Zëri është incizimi i vitit 1966 me orkestrën popullore të Radio Prishtinës; në pamje janë vajza që luajnë «bareshat», një bari e fëmijë, jo vetë Pagarusha.32
Shiko në YouTubeNga arkivi i vitit 1968
Rreth dy minuta pamje të vitit 1968, me mbishkrimin «Nga arkivi 1968»: Pagarusha këndon me veshje popullore e shami, në një skenë në natyrë. Kanali është i një shtëpie diskografike, jo i RTK-së.34
Shiko në YouTubeArkivi i RTK-së: Nexhmije Pagarusha, 1969
Program i RTK-së me incizime të saj të vitit 1969, më shumë se një orë.35
Shiko në YouTube«E dehur jam»
Një incizim i saj me miliona shikime në YouTube, në kanalin e shtëpisë diskografike që boton këngët e saj.36
Shiko në YouTubeVideot janë të kanaleve që i kanë ngarkuar në YouTube dhe luhen këtu, në faqe, kur shtypni butonin. Përshkrimet tona mbështeten te titujt, te përshkrimet e kanaleve dhe te pamjet e videove.
Teatri e filmi
Në teatër dhe në film
Disa shfaqje në teatrin e Prishtinës, tri role në film e televizion dhe çmimi i Portorožit për «E kafshoja terrin».
Për një kohë Pagarusha ishte edhe aktore e Teatrit Popullor Krahinor në Prishtinë, ku luajti në disa shfaqje.6 Bashkë me Katarina Josipin e Meribane Shalën, shkruan Rrjeti i Grave të Kosovës, ishte ndër aktoret e para që dolën në skenat e vendit.30
Në film Fjalori i Akademisë dhe Berisha i njohin tri punë: «Tre vetë kapërcejnë malin», ku regjisori Besim Sahatçiu i dha një rol episodik, filmin «E kafshoja terrin» dhe dramën televizive «Fluturimi i Micakut».61 Te «E kafshoja terrin» (1977), me skenar e regji të Ekrem Kryeziut, luajti nënën e nuses. Në festivalin televiziv të Portorožit më 1978 filmi u vlerësua më i miri dhe Pagarusha mori çmimin për rolin më të mirë femëror; po atë vit filmi u shpall më i miri edhe në festivalin Prix Italia në Milano.7
Sipas njoftimit të Kolegjit AAB, më 2013, në mbrëmjen për 80-vjetorin e saj, Kryeziu tha se ajo nuk ishte aktore, por origjinaliteti i saj triumfoi si vlerë.24 Disa lista në internet i shtojnë edhe tituj të tjerë; ata që nuk i mbështet asnjë burim shkencor i kemi te «Çfarë thonë burimet».
Portorož, 1978. Filmi u vlerësua më i miri i festivalit televiziv dhe ajo mori çmimin për rolin më të mirë femëror.7
Turnetë
Me «Shotën» nëpër skena dhe në Tiranë
Turnetë me ansamblin e Kosovës, një festival në Opatija dhe udhëtimi i parë, i pritur gjatë, në Shqipëri.
Për një kohë mjaft të gjatë Pagarusha ishte soliste e Ansamblit të këngëve e valleve «Shota».6 Në vitet 1960, me «Shotën», doli në turne;16 këndoi në Maqedoni, Bullgari, Bosnjë e Hercegovinë e deri në Izrael, por popullaritetin më të madh e pati në Kosovë dhe në Shqipëri.11
Në mars 1973 këndoi në festivalin e këngës në Opatija «E vetmja dashuri», me autorë Maksut Shehun dhe Reshat Randobravën; kënga nuk kaloi në finale.2037 Më 1977 ishte ndër solistët e festivalit «Akordet e Kosovës», që Televizioni i Prishtinës e transmetoi më 21 gusht.38
Më 1973 një grup artistësh nga Shqipëria erdhi në Kosovë; pas kësaj ajo shkoi për herë të parë në Shqipëri. «Ëndrra e të gjithë neve ka qenë të shkojmë në shtetin amë», kujtoi më 2018. Në Tiranë, para një salle plot, këndoi «Këngën e Rexhës» pa ritëm, duke e recituar si artiste teatri, dhe publiku qau; e çuan të këndonte edhe nëpër fabrika.17 Në Radio Televizionin Shqiptar, shkruan Berisha, ajo incizoi një varg këngësh.6 Inva Mula kujton një koncert të saj në Tiranë në vitet 1970.30
Sarajeva, 1984
1984: koncerti i fundit, në Sarajevë
Koncerti i fundit, arsyet e saj, puna në radio dhe rikthimi më 2000.
Koncerti i madh që dha në Sarajevë më 1984 mbeti i fundit i karrierës së saj si këngëtare.514 Telegrafi e lidh këtë koncert me Lojërat Olimpike Dimërore të atij viti.19
Për arsyet foli vetë: «Ka ndikuar në këtë jeta private hallet, vitet e punës», tha, dhe shtoi se ishte e lumtur që e ndërpreu pikërisht atëherë, sepse «kur nuk shkon duhet ta lësh!» Një koncert përmbyllës, për t’u ndarë nga publiku, nuk arriti ta bënte, dhe kjo i mbeti peng.1
Pas skenës mbeti në radio, si këshilltare në produksionin muzikor të Radio Prishtinës,5 dhe mori pjesë në koncerte humanitare.19 Më 2000, pas gjashtëmbëdhjetë vjetësh, u rikthye me këngën «Për ty».14 Ardit Gjebrea e solli në Tiranë si kryetare jurie të festivalit «Kënga Magjike» dhe këndoi një duet me të.1 Edhe në vitet e fundit pranonte projekte të veçanta: më 2017 punonte për një këngë kushtuar nënës.12
Gjebrea: si e bindi të këndonte sërish
Ardit Gjebrea, drejtuesi i «E diela shqiptare», tregon se e priti gjysmë ore pas derës para se ta bindte të këndonte sërish; pamja e parë, me mbishkrimin «Kënga Magjike 2000», i tregon të dy duke kënduar në skenë.39
Shiko në YouTubeNderimet
Nderimet, nga Prishtina në Tiranë
Titulli «Artiste e Merituar», urdhri «Nderi i Kombit», çelësi i Tiranës, një pullë postare dhe dy monografi.
Më 4 maj 2010, në prag të 77-vjetorit, Presidenti i Kosovës Fatmir Sejdiu i dha titullin «Artiste e Merituar»; sipas motivacionit, «ajo ishte dhe mbetet shenjë identifikuese e Kosovës».840 Çmimin ia dorëzoi më 30 gusht 2010.41
Më 27 nëntor 2012, në prag të 100-vjetorit të Pavarësisë, Presidenti i Shqipërisë Bujar Nishani e nderoi me urdhrin «Nderi i Kombit», bashkë me sopranon Inva Mula, me motivacionin «Artistes së shquar me zë të rrallë dhe interpretim virtuoz».9 Në fjalën e saj për 80-vjetorin ajo e kujtoi këtë urdhër; njoftimi i Kolegjit AAB e quan nderin më të madh të karrierës së saj.24
Kur mbushi 80 vjet, Kolegji AAB i kushtoi një mbrëmje që RTK e transmetoi drejtpërdrejt dhe i dha një dekoratë të veçantë.24 Në maj 2018, në 85-vjetorin e saj, kryetari i Tiranës Erion Veliaj i dha çelësin e qytetit.2511 Më 23 gusht 2019 Ministria e Kulturës, Rinisë dhe Sportit, me Postën e Kosovës, nxori në qarkullim një pullë postare në nderim të saj,26 dhe një muaj më vonë në Prishtinë u promovua monografia e Shaban Maxharrajt dhe Elvira Berishës.27 Një monografi më të hershme, «Nexhmije Pagarusha: Bilbili i Kosovës», e kishte botuar Shaqir Foniqi në Tiranë më 2003.23
85 vjeç në Tiranë: «S’e prisja»
Fjalët e saj pas nderimeve të majit 2018 në Tiranë; videoja hapet në YouTube.42
Shiko në YouTubeShkurt 2020
Shkurt 2020: Kosova në zi
Homazhet në Teatrin Kombëtar, akademia përkujtimore, dita e zisë dhe varrimi në Pagarushë.
Nexhmije Pagarusha vdiq më 7 shkurt 2020 në shtëpinë e saj në Prishtinë, në moshën 86-vjeçare.1314 Presidenti Hashim Thaçi e shpalli ditën e varrimit, 9 shkurtin, ditë zie shtetërore në gjithë Kosovën, me flamurin në gjysmështizë në të gjitha objektet shtetërore.10
Më 8 shkurt Teatri Kombëtar u hap për homazhe.13 Të nesërmen, në akademinë përkujtimore, mes të tjerëve folën kryeministri Albin Kurti, kryetarja e Kuvendit Vjosa Osmani, ambasadori i Shqipërisë Qemal Minxhozi dhe, në emër të artistëve, kompozitori Rafet Rudi. Kurti tha: «Zëri i saj ishte unik.» Minxhozi: «Ikonat nuk vdesin kurrë. Ato vetëm lartësohen.» Rudi: «E ka definuar muzikën shqipe të Kosovës.»43
Pranë arkivolit qëndruan anëtarë të ansamblit «Shota» dhe nderimet e fundit u përcollën me tingujt e «Bareshës»; kortezhi kaloi nga teatri deri te sheshi «Zahir Pajaziti».44 Po atë ditë, sipas njoftimit të familjes, u varros në Pagarushë, në rreth familjar, ashtu siç e kishte lënë amanet.4515
Video
Intervistat, lamtumira dhe kujtimi
«Një lutje me këngë»: intervista e vitit 2016
Bisedë e gjatë me të në emisionin «Exclusive», për jetën dhe këngën.46
Shiko në YouTubeE ftuar te studentët, 2012
Bisedë publike në kolegjin universitar «Vitrina», me rektorin Mario Kedhi dhe poeten Shefqete Gosalci.47
Shiko në YouTubeDita kur u nda nga jeta
Emisioni kulturor i RTK3 në ditën e vdekjes së saj.48
Shiko në YouTubeLamtumira në Prishtinë
Homazhet në Teatrin Kombëtar dhe kortezhi me arkivolin nëpër rrugët e Prishtinës.49
Shiko në YouTubeMurali në Prishtinë
Lajmi i RTK-së për muralin me portretin e saj në qendër të Prishtinës.50
Shiko në YouTube«Baresha» në violonçel
Violonçelistja Arzie Jusufi e luan «Bareshën» me orkestrën e «Akordeve të Kosovës» 2026.51
Shiko në YouTubeVideot janë të kanaleve që i kanë ngarkuar në YouTube dhe luhen këtu, në faqe, kur shtypni butonin. Përshkrimet tona mbështeten te titujt, te përshkrimet e kanaleve dhe te pamjet e videove.
Me fjalët e saj
Me fjalët e saj
«Kjo jeta e karrierës sime ka qenë sikur ta hedhësh në det një fëmijë i cili nuk di të notojë, nuk fundoset por, mëson aty për aty të notojë.»
«Nuk e kam popullarizue këngën unë në botë, por ajo më ka popullizue mua, se kënga është më e mira, nëse është ajo e vërteta.»
«Po dukej gjithandej që shumë më donin dhe këndonin kangët e mia.»
Kujtimi sot
Prishtina dhe Pagarusha sot
Një mural në qendër të Prishtinës, një bust në hyrje të fshatit dhe mërgata që ndihmoi ta ngrinte.
Në nëntor 2021 artistët e Mural Fest Kosova pikturuan portretin e saj në një fasadë në rrugën «Qazim Hoxha», në qendër të Prishtinës. Sipas njërës prej autoreve, Pranvera Sylejmanit, murali erdhi pas atij të Rita Orës në Ferizaj dhe ishte planifikuar për 7 majin, ditëlindjen e Pagarushës.29
Më 21 tetor 2023 në Pagarushë u përurua busti i saj, në një park të ndërtuar për të. Sipas kryetarit të Malishevës, Ekrem Kastratit, nisma ishte e ambasadorit Qemal Minxhozi, ndërtimi u mbështet sidomos nga mërgata, dhe busti është vepër e skulptorit Agon Qosa. Para përurimit, të pranishmit nderuan varrin e saj.2852
Për qendrën e kulturës në nder të saj, të njoftuar për Pagarushën, shih «Çfarë thonë burimet». Për shqiptarët e Kosovës dhe të mërgatës sot, shih udhëzuesit tanë.
Lidhje
Nexhmije Pagarusha në internet
Për një këngëtare të radios, faqet më të vlefshme janë katalogët dhe arkivat; studimet për të i gjeni te burimet.
Vepra
Këngët, disqet, rolet dhe nderimet
Këngët e saj me autorët, disqet që njihen, rolet në skenë e film dhe nderimet, secili rresht me burimin e vet.
Këngët e saj
| Kënga | Autorët | Ku gjendet |
|---|---|---|
| «Baresha» | Muzika: Rexho Mulliqi · vargjet: Rifat Kukaj6 | Disku i vitit 1970; video e vitit 2012332 |
| «Nji lule» | Këngë popullore, përpunuar nga Rexho Mulliqi e Lorenc Antoni6 | Disku i vitit 1966; albumi i vitit 1974221 |
| «Lulëzoi fusha, lulëzoi mali» | Këngë popullore, përpunuar nga Rexho Mulliqi e Lorenc Antoni6 | — |
| «Zambaku i Prizrenit» | Këngë popullore, përpunuar nga Rexho Mulliqi e Lorenc Antoni6 | — |
| «Nën një arrë» | Këngë popullore, përpunuar nga Rexho Mulliqi e Lorenc Antoni6 | — |
| «Kënga e Rexhës» | Baladë popullore6 | Kënduar në Tiranë në vitet 197017 |
| «Ani mori nuse» | Këngë e traditës6 | Disku i vitit 1966; albumi i vitit 1974221 |
| «Mora testinë» | Këngë e traditës6 | Albumi i vitit 1974; kaseta e vitit 19872122 |
| «Kur më del në derë» | Këngë e traditës6 | Albumi i vitit 1974; kaseta e vitit 19872122 |
| «Syt për ty i kam të njomë» | Muzika: Isak Muçolli3 | Disku i vitit 19703 |
| «Kaptina e fundit e romanit» | Muzika: Severin Kajtazi · vargjet: Jusuf Gërvalla53 | «Akordet e Kosovës», 197053 |
| «E vetmja dashuri» | Maksut Shehu dhe Reshat Randobrava20 | Festivali i Opatijës, 197320 |
| «Për ty» | Nuk përmenden në burime | Rikthimi në skenë, 200014 |
Disqet
| Viti | Disku | Formati dhe interpretimi |
|---|---|---|
| 1956 | Dy disqe me këngë popullore | 78 rrotullimesh; me orkestrën dhe me sekstetin popullor të Radio Televizionit të Beogradit18 |
| 1963 | «Po vijn krusqit», me «Kur më del në derë» e dy këngë të tjera | Disk i vogël; me orkestrën popullore të Radio Prishtinës4 |
| 1966 | «Nji lule», me «Ani mori nuse» e dy këngë të tjera | Disk i vogël; përpunim i Rexho Mulliqit, me orkestrën popullore të RT Prishtinës, sipas etiketës2 |
| 1970 | «Syt për ty i kam të njomë», me «Bareshën» | Disk i vogël; me ansamblin e Isak Muçollit3 |
| 1974 | «Nexhmije Pagarusha» | Album; PGP RTB, Beograd21 |
| 1987 | «Bilbili i Kosovës» | Kasetë; Radio Televizioni i Prishtinës22 |
Të dhënat e disqeve vijnë nga etiketat e tyre, siç i ka regjistruar baza e koleksionistëve Discogs; nuk i gjetëm në një katalog të dytë.21
Teatri, filmi dhe televizioni
| Viti | Vepra | Roli dhe të dhënat |
|---|---|---|
| — | Shfaqje në Teatrin Popullor Krahinor, Prishtinë | Aktore për një kohë; ndër aktoret e para të skenës së vendit630 |
| — | «Tre vetë kapërcejnë malin», film | Rol episodik; regjia Besim Sahatçiu61 |
| 1977 | «E kafshoja terrin», film | Nëna e nuses; skenari e regjia Ekrem Kryeziu7 |
| 1978 | Festivali televiziv i Portorožit | Çmimi për rolin më të mirë femëror7 |
| — | «Fluturimi i Micakut», dramë televizive | Roli nuk përmendet në burime6 |
Nderime dhe kujtim
| Viti | Nderimi | Nga |
|---|---|---|
| 2003 | Monografia «Nexhmije Pagarusha: Bilbili i Kosovës», nga Shaqir Foniqi | Toena, Tiranë23 |
| 2010 | «Artiste e Merituar», 4 maj; dorëzuar më 30 gusht | Presidenti i Kosovës, Fatmir Sejdiu841 |
| 2012 | Urdhri «Nderi i Kombit», 27 nëntor | Presidenti i Shqipërisë, Bujar Nishani9 |
| 2013 | Mbrëmja e 80-vjetorit dhe një dekoratë e veçantë | Kolegji AAB24 |
| 2018 | Çelësi i qytetit të Tiranës | Kryetari i Tiranës, Erion Veliaj25 |
| 2019 | Pulla postare, nxjerrë në qarkullim më 23 gusht | Ministria e Kulturës, Rinisë dhe Sportit, me Postën e Kosovës26 |
| 2019 | Monografia «Nexhmije Pagarusha», nga Shaban Maxharraj dhe Elvira Berisha | Prishtinë, shtator27 |
| 2020 | Ditë zie shtetërore, 9 shkurt | Presidenti i Kosovës, Hashim Thaçi10 |
| 2021 | Murali në rrugën «Qazim Hoxha» | Mural Fest Kosova, Prishtinë29 |
| 2023 | Busti në Pagarushë, 21 tetor | Komuna e Malishevës; skulptori Agon Qosa2852 |
Çfarë thonë burimet
Pretendimet që qarkullojnë, të kontrolluara
Çfarë mund të provohet, çfarë mbetet e hapur dhe çfarë është gabim.
| Pretendimi | Verdikti | Çfarë thonë burimet |
|---|---|---|
| «Ishte solistja e parë e Radio Prishtinës.» | E pasaktë | Para saj kishin kënduar në radio Zuhra Mula, Meserete Çavolli e Vera Shahta; Berisha e quan Pagarushën këngëtaren e parë të mirëfilltë të këngës shqiptare jashtë Shqipërisë.6 Biografi i saj Shaban Maxharraj thotë se doli në skenë si grua në fund të viteve 1940.11 |
| «Këndoi në operën «Goca e Kaçanikut».» | E pasaktë | Opera është e Rauf Dhomit, e shkruar më 1976–1977 dhe e dhënë për herë të parë më 1978 në Prizren, në 100-vjetorin e Lidhjes së Prizrenit; asnjë burim nuk e vendos Pagarushën mes solistëve. Ajo këndoi arie në koncert, jo role opere.6 |
| «Luajti në filmat «Dasma e përgjakur», «Lepuri me pesë këmbë», «Vrasësit bëjnë dasmë natën» dhe «Daullet e të çmendurve».» | E pambështetur | Këta tituj qarkullojnë në lista interneti, te hyrja e intervistës së Radio Kosovës, te njoftimi i Kolegjit AAB dhe në një shkrim të dua.com të vitit 2020.124 Burimet shkencore, Fjalori i Akademisë dhe Berisha, njohin vetëm «Tre vetë kapërcejnë malin», «E kafshoja terrin» dhe «Fluturimi i Micakut».56 Papagjoni e përmend «Lepurin me pesë këmbë» pa aktorët,7 dhe njoftimi për shfaqjen e parë të filmit «Vrasësit bëjnë dasmë natën», më 1987, nuk e ka mes aktorëve kryesorë.54 Një titull tjetër në ato lista nuk është film: është emri i festivalit të Opatijës më 1973, ku këndoi «E vetmja dashuri».20 |
| «Këndoi mbi 150 këngë.» | Numra të ndryshëm | Telegrafi shkruan se «mendohet» mbi 150;12 kryeministri Albin Kurti tha në akademinë përkujtimore se Pagarusha la pesë albume dhe 88 këngë.43 Vetë ajo: «Nuk e di sa këngë kam incizuar se nuk kam mbajt evidencë.»1 |
| «Mori një medalje nga Presidenti i SHBA-ve.» | E paqartë | Në maj 2018, në Tiranë, shtypi shkroi për «Dekoratën e Mirënjohjes» të presidentit amerikan;17 Rrjeti i Grave të Kosovës shkruan se medalja u propozua nga një akademi në Florida.30 Nuk gjetëm asnjë njoftim zyrtar amerikan. |
| «Kënga «Baresha» u shkrua posaçërisht për zërin e saj.» | Pjesërisht e mbështetur | Berisha shkruan se Mulliqi e kompozoi duke pasur parasysh aftësitë e saj interpretuese dhe mendon se kënga i kushtohet asaj; shih kapitullin «Baresha». Që u shkrua posaçërisht për zërin e saj, nuk e thotë asnjë burim.6 |
| «Në Pagarushë u ndërtua qendra e kulturës «Nexhmije Pagarusha».» | E paprovuar | Ministri i Kulturës njoftoi më 2019 se në Pagarushë do të ndërtohej një qendër kulture në nder të saj,55 dhe një shkrim i dua.com i shkurtit 2020 e priste gati brenda vitit. Nuk gjetëm njoftim që të jetë ndërtuar; më 2023 në Pagarushë u përurua një park me bustin e saj.28 |
Pyetje
Pyetjet që bëhen më shpesh
Përgjigje të shkurtra për pyetjet që lexuesit kërkojnë.
Kush ishte Nexhmije Pagarusha?
Këngëtare dhe aktore (1933–2020) nga Pagarusha e Malishevës, e njohur si «Bilbili i Kosovës». Këndoi në Radio Prishtinë nga viti 1948 deri më 1984 dhe interpretoi, ndër të tjera, «Bareshën» e Rexho Mulliqit.
Pse e quajnë «Bilbili i Kosovës»?
Emri përdoret gjerësisht për zërin e saj, por burimet nuk tregojnë kush e përdori i pari. Shkrimtari Ramiz Kelmendi e quajti «Ambasadore e këngës shqiptare».
Kush e shkroi «Bareshën»?
Muzikën e shkroi Rexho Mulliqi, kompozitor dhe bashkëshorti i saj, mbi vargjet e poetit Rifat Kukaj. Sipas muzikologut Engjëll Berisha, Mulliqi e shkroi duke pasur parasysh aftësitë e saj interpretuese.
Në cilët filma luajti Nexhmije Pagarusha?
Fjalori i Akademisë dhe Berisha njohin tre role: «Tre vetë kapërcejnë malin», «E kafshoja terrin» (1977), për të cilin mori çmimin e aktores më të mirë në Portorož më 1978, dhe dramën televizive «Fluturimi i Micakut».
Pse e la skenën më 1984?
E tha vetë: ndikuan jeta private dhe vitet e gjata të punës, dhe ishte e lumtur që e ndërpreu atëherë. I mbeti peng vetëm se nuk u nda nga publiku me një koncert përmbyllës; koncerti i saj i fundit ishte ai i Sarajevës.
Çfarë nderimesh mori?
Titullin «Artiste e Merituar» nga Presidenti i Kosovës më 2010, urdhrin «Nderi i Kombit» nga Presidenti i Shqipërisë më 2012, çelësin e qytetit të Tiranës më 2018 dhe një pullë postare të Kosovës më 2019.
Ku është varrosur Nexhmije Pagarusha?
Në Pagarushë, fshatin ku lindi, në rreth familjar më 9 shkurt 2020, sipas njoftimit të familjes. Po atë ditë Kosova mbajti ditë zie shtetërore.
Ku mund ta dëgjoj?
Në videot e kësaj faqeje: «Baresha», incizimet e arkivit të RTK-së dhe dokumentari i RTK-së për veprën e saj luhen këtu, në faqe.
Burimet
- «Biografia e Nexhmije Pagarushës», me intervistën e saj, Radio Kosova, intervistë e Flora Durmishit; ruajtur te rapsodet.com, kopje e Internet Archive e 10 korrikut 2015.
- Nexhmije Pagarusha, «Nji lule», disk i vogël, 1966, Discogs, baza e koleksionistëve, sipas etiketës së diskut.
- Nexhmije Pagarusha, «Syt për ty i kam të njomë», disk i vogël, 1970, Discogs, baza e koleksionistëve, sipas etiketës së diskut.
- Nexhmije Pagarusha, «Po vijn krusqit», disk i vogël, 1963, Discogs, baza e koleksionistëve, sipas etiketës së diskut.
- «Biografia e divës, Nexhmije Pagarusha», Koha, 7 shkurt 2020, sipas «Fjalorit Enciklopedik të Kosovës» të ASHAK-ut.
- Engjëll Berisha, «Studime dhe vështrime për muzikën», Akademia e Shkencave dhe e Arteve e Kosovës, Prishtinë (parathënia: maj 2004), f. 77, 225, 257–260, 292.
- Josif Papagjoni, «Kinematografia në Kosovë», «Studime arti», albanica.al.
- «Presidenti Sejdiu dekoroi Nexhmie Pagarushën me çmimin "Artiste e Merituar"», Presidenca e Republikës së Kosovës, maj 2010.
- «Nishani dekoron Nexhmije Pagarushën, Inva Mulën dhe Liri Berishën», Shqiptarja.com, 27 nëntor 2012.
- «Presidenti Thaçi e shpall të dielën ditë zie shtetërore për artisten Nexhmije Pagarusha», Presidenca e Republikës së Kosovës, 8 shkurt 2020.
- «Albanian music icon Nexhmije Pagarusha dies at the age of 86», Prishtina Insight, 7 shkurt 2020.
- «Kush ishte Nexhmije Pagarusha, artistja shqiptare e emëruar "Bilbili i muzikës shqipe"», Telegrafi, 7 shkurt 2020.
- «Krerët e lartë të shtetit bëjnë homazhe në nder të Nexhmije Pagarushës», Telegrafi, 8 shkurt 2020.
- «Vdes këngëtarja Nexhmije Pagarusha», Radio Evropa e Lirë, 7 shkurt 2020.
- «I jepet lamtumira e fundit këngëtares Nexhmije Pagarusha», Radio Evropa e Lirë, 9 shkurt 2020.
- «Një jetë të mbushur me art dhe emocione, çfarë la pas Nexhmije Pagarusha», Shqiptarja.com, shkurt 2020.
- «Intervista e Nexhmije Pagarusha në vitin 2018 për Report TV: pengjet e mia gjatë vizitave në Shqipërinë e diktaturës», Shqiptarja.com, intervistë e Report TV, maj 2018.
- Nexhmije Pagarusha, disk gramafoni 78 rrotullimesh, 1956, Discogs, baza e koleksionistëve, sipas etiketës së diskut.
- «"Çil njat zemër plot kujtime..."», Telegrafi, 7 maj 2013 (Shaqir Foniqi).
- «Opatija Festival 1973: Nexmija Pagarusha - "E vetmja dashuri"», Eurovisionworld, arkivi i festivaleve.
- Nexhmije Pagarusha, «Nexhmije Pagarusha», album, 1974, Discogs, baza e koleksionistëve, sipas etiketës së diskut.
- Nexhmije Pagarusha, «Bilbili i Kosovës», kasetë, 1987, Discogs, baza e koleksionistëve, sipas etiketës së kasetës.
- Shaqir Foniqi, «Nexhmije Pagarusha: Bilbili i Kosovës», Toena, Tiranë, 2003, 172 f., Library of Congress, katalogu, LCCN 2004430156.
- «AAB, a magnificent evening on the 80th anniversary of Nexhmije Pagarusha», Kolegji AAB, 2013.
- «Nexhmije Pagarusha receives Tirana’s key by Mayor Veliaj», Top Channel, në anglisht (faqja pa datë; maj 2018 sipas burimeve të tjera).
- «Nexhmije Pagarusha nderohet me pullë postare», Koha, 23 gusht 2019.
- «Promovohet libri monografik "Nexhmije Pagarusha"», Telegrafi, 21 shtator 2019.
- «Me ceremoni madhështore u përurua busti i "Mbretëreshës së muzikës shqiptare", Nexhmije Pagarusha», Telegrafi, 21 tetor 2023.
- «Nexhmije Pagarusha "rijetësohet" në Prishtinë përmes muralit të realizuar në nderim të saj», Telegrafi, 13 nëntor 2021.
- «Nexhmije Pagarusha: "Queen of Albanian Song," Motivating and Empowering Girls and Women», Rrjeti i Grave të Kosovës, 9 maj 2023.
- «Opusi Muzikor - Dok. Nexhmije Pagarusha», RTK, YouTube, 14 dhjetor 2017.
- «Nexhmije Pagarusha | BARESHA», Koperativa, YouTube, 10 janar 2012.
- «Realizohet klipi i "Bareshës" nga Nexhmije Pagarusha», Telegrafi, 10 janar 2012.
- «Nexhmije Pagarusha (1968)», Kanali «Nexhmije Pagarusha», YouTube, 16 maj 2017.
- «Arkivi - Nexhmije Pagarusha 1969», RTK, YouTube, 23 qershor 2025.
- «Nexhmije Pagarusha - E Dehur Jam», Kanali «Nexhmije Pagarusha», YouTube, 20 janar 2017.
- «Shuhet mbretëresha e muzikës shqiptare, Nexhmije Pagarusha, artistët: Sot është përjetësuar…», Shqiptarja.com, 7 shkurt 2020.
- «Nga «Akordet e Kosovës '77»: TVP emiton xhirimin e pjesërishëm të këtij festivali», «Rilindja», Prishtinë, 21 gusht 1977, f. 20.
- «Gjysmë ore pas derës së Nexhmije Pagarushës! Momenti që bindi “bylbylin e Kosovës” të këndonte sërish», TV Klan, YouTube, 6 korrik 2025.
- «Para 5 viteve u shua Bilbili i Kosovës, këngëtarja Nexhmije Pagarusha», Gazeta Dielli, 7 shkurt 2025.
- «Presidenti Sejdiu i dorëzoi zonjës Nexhmije Pagarusha çmimin "Artiste e Merituar"», Presidenca e Republikës së Kosovës, 30 gusht 2010.
- «Dekorata nga Trump, Meta e Veliaj, këngëtarja Nexhmije Pagarusha për Report TV: S’e prisja», Report TV, YouTube, 7 maj 2018.
- «Kurti: Muzika dhe arti kanë humbur ikonën e tyre, kombi ynë ka humbur anëtaren më të çmuar», Telegrafi, 9 shkurt 2020.
- «Nexhmije Pagarusha përcillet për në banesën e fundit nën tingujt e këngëve të saj», Bota Sot, 9 shkurt 2020.
- «Detajet e ceremonisë së varrimit të Nexhmije Pagarushës», Kallxo, 7 shkurt 2020.
- «Exclusive, 22 Maj 2016 - Top Channel Albania», Top Channel Albania, YouTube, 23 maj 2016.
- «Artistja shqiptare Nexhmije Pagarusha e ftuar në Sh.L.P "Vitrina"», Agjencia e Lajmeve Newnews, YouTube, 6 qershor 2012.
- «RTK3 KULTURË - VDES NEXHMJE PAGARUSHA 07.02.2020», RTK, YouTube, 7 shkurt 2020.
- «Lamtumira e Nexhmije Pagarushës! Në Prishtinë ceremonia për artisten e madhe», Top Channel Albania, YouTube, 9 shkurt 2020.
- «Ikona e muzikës shqiptare, Nexhmije Pagarusha, bëhet me mural në Prishtinë», RTK, YouTube, 12 nëntor 2021.
- «"Baresha" e Nexhmije Pagarushës merr jetë në tingujt e violonçelit!», RTK Radio, YouTube, 25 tetor 2026.
- «Përurohet shtatorja e bilbilit të këngës shqipe, Nexhmije Pagarusha», Euronews Albania, 21 tetor 2023.
- «Akordet e Kosovës 70», disk i vogël me disa këngëtarë, 1970, Discogs, baza e koleksionistëve, sipas etiketës së diskut.
- «23 Korrik 1987, në Gjakovë… u bë prezantimi i filmit "Vrasësit bëjnë dasëm natën"…», Qendra Mbarëkombëtare e Koleksionistëve Shqiptarë.
- «Nexhmije Pagarusha nderohet me vendosje në pulla postare», Telegrafi, gusht 2019.
Për të lexuar më shumë
- Engjëll Berisha, «Studime dhe vështrime për muzikën»Akademia e Shkencave dhe e Arteve e Kosovës, Prishtinë (parathënia: maj 2004), f. 77, 225, 257–260, 292. [6]Shkrimi i muzikologut Engjëll Berisha për të dhe për Rexho Mulliqin, i lirë si PDF nga Akademia.
- «Biografia e divës, Nexhmije Pagarusha»Koha, 7 shkurt 2020, sipas «Fjalorit Enciklopedik të Kosovës» të ASHAK-ut. [5]Biografia e saj sipas «Fjalorit Enciklopedik të Kosovës» të Akademisë së Shkencave dhe të Arteve të Kosovës.
- «Biografia e Nexhmije Pagarushës», me intervistën e sajRadio Kosova, intervistë e Flora Durmishit; ruajtur te rapsodet.com, kopje e Internet Archive e 10 korrikut 2015. [1]Intervista e gjatë për Radio Kosovën, me fjalët e saj për radion, Beogradin dhe lamtumirën e skenës.
- Josif Papagjoni, «Kinematografia në Kosov뻫Studime arti», albanica.al. [7]Historia e kinematografisë në Kosovë, me filmin «E kafshoja terrin» dhe çmimin e saj.
- «Albanian music icon Nexhmije Pagarusha dies at the age of 86»Prishtina Insight, 7 shkurt 2020. [11]Nekrologu në anglisht, me fjalët e biografit të saj Shaban Maxharraj.
Rreth kësaj faqeje
Kush e shkroi dhe si
Autori, rishikimet, korrigjimet, metoda dhe si ta citoni.
- Autori
- Eduard Luta
- E ndjerë
- Nexhmije Pagarusha vdiq më 2020. Faqja flet për rolin e saj publik; për jetën private përdorim vetëm fjalët e saj, të familjes ose ato që kanë botuar media serioze, me emrin e burimit në fjali, dhe nuk shkruajmë për shëndetin, fëmijët apo pasurinë.
- Fotografitë
- Fotografitë e saj vijnë nga kopertinat e tri disqeve, të botuara në Beograd më 1963, në Aleksandrovac më 1966 dhe në Zagreb më 1970, dhe nga gazeta «Rilindja» e Prishtinës, më 1977. Sipas ligjit federal të vitit 1978, një fotografi mbrohej 25 vjet nga botimi. Ashtu si Wikimedia Commons, i trajtojmë si domen publik fotografitë e botuara në Serbi para vitit 1973 dhe në Kroaci para vitit 1974; sipas leximit tonë të ligjeve të Kosovës, edhe ato të botuara në Kosovë deri në vitin 1980. Në skanimet nuk lexohet emri i asnjë fotografi. Për vitet pas 1977 nuk gjetëm fotografi të saj me licencë të lirë, prandaj ato vite shihen te videot. Asnjë fotografi nuk përdoret në reklama, as si imazh kur faqja ndahet në rrjete.
- Faqja e mëparshme
- Kjo faqe zëvendëson shkrimin e dua.com të shkurtit 2020 për të. Faktet e tij janë kontrolluar këtu; ato që nuk i mbështet asnjë burim i shqyrtojmë te «Çfarë thonë burimet».
- Kontrolli i pavarur
- Ende pa kontroll të pavarur të fakteve; do të shënohet këtu kur të bëhet.
- Rishikimi i fundit
- 17 nëntor 2026 · rishikimi i radhës: nëntor 2027
- Korrigjime dhe përditësime
- Asnjë korrigjim ose përditësim deri më tani.
Shënim për metodën. Fjalët e saj jepen ashtu siç i botuan burimet, edhe kur janë në gegërisht. Citimet nga anglishtja i ka përkthyer dua.com. Të dhënat e disqeve vijnë nga etiketat e tyre, siç i ka regjistruar baza Discogs, dhe i shënojmë si të tilla. Ku burimet nuk pajtohen, e themi te «Çfarë thonë burimet». Wikipedia dhe Wikidata përdoren vetëm për të gjetur burime, jo si burime.
Si ta citoni: Eduard Luta, «Nexhmije Pagarusha», dua.com, rishikuar më 17 nëntor 2026, https://www.dua.com/sq/shqiptare-te-njohur/nexhmije-pagarusha/
Misioni i dua.com është të lidhë shqiptarët në mbarë botën. dua.com nuk është i lidhur me personat e paraqitur dhe nuk mbështetet prej tyre.

