Këngëtare dhe aktore · «Bilbili i Kosovës»

Nexhmije Pagarusha

E lindur në Pagarushë të Malishevës, më 7 maj 1933

Zëri i këngës shqipe në Kosovë për mbi tri dekada: nga Radio Prishtina më 1948 te «Baresha» e Rexho Mulliqit, nga këngët e dasmës te kënga e kultivuar, dhe aktorja më e mirë e festivalit të Portorožit më 1978.

«Kam kënduar 40 vjet e nuk e kam ditë si po këndoj. Tash po e shoh se paskam kënduar mirë!»

Nexhmije Pagarusha, në intervistën me Flora Durmishin për Radio Kosovën.1
Radio Prishtina, 1948ku u pranua si këngëtare
Pagarushë, 2020fshati ku lindi dhe ku u varros
Nexhmije Pagarusha rreth vitit 1966, e buzëqeshur, me shami të verdhë të tejdukshme, stoli me rruaza në ballë dhe veshje popullore me qëndisje ari, duke mbajtur një trëndafil në dorë, mbi sfond të kaltër
Nexhmije Pagarusha në një portret bardhezi të botuar më 1970: flokë të shkurtër, kaçurrelë, gjerdan me rruaza të errëta dhe fustan me rripa, me shikimin anash1970
Nexhmije Pagarusha në një portret të shtypur me bojë të errët mbi të kaltër, më 1963: flokët e mbledhur lart, e buzëqeshur, me jelek të qëndisur1963
Nexhmije Pagarusha me veshje popullore, në kopertinën e diskut «Nji lule», 1966; fotograf i panjohur, skanim nga Discogs, domen publik.2 1970 · portreti i kopertinës së diskut me «Bareshën», Zagreb; fotograf i panjohur, Discogs, domen publik.3 1963 · portreti i kopertinës së diskut «Po vijn krusqit», Beograd; fotograf i panjohur, Discogs, domen publik.4

Nexhmije Pagarusha (1933–2020), e njohur si «Bilbili i Kosovës», ishte këngëtare dhe aktore nga Pagarusha e Malishevës. Nga viti 1948, kur u pranua si këngëtare në Radio Prishtinë, deri te koncerti i fundit, në Sarajevë më 1984, këndoi këngë popullore, qytetare dhe të kultivuara.5 Ndër to është «Baresha» e Rexho Mulliqit, që muzikologu Engjëll Berisha e rendit ndër këngët antologjike të muzikës artistike shqiptare.6

Për rolin e nënës së nuses në filmin «E kafshoja terrin» mori më 1978 çmimin e aktores më të mirë në festivalin televiziv të Portorožit.7 Kosova i dha titullin «Artiste e Merituar» më 2010 dhe Shqipëria urdhrin «Nderi i Kombit» më 2012;89 ditën e varrimit të saj, 9 shkurtin 2020, Kosova e shpalli ditë zie shtetërore.10

Shkurt e shqip

  1. Në vitet 1960 doli në turne me ansamblin «Shota», nga Maqedonia e Bullgaria deri në Izrael.
  2. Studioi tri vjet solokëndim në Beograd; edhe pa e mbaruar shkollën, mbi 35 vjet ishte, sipas Berishës, këngëtarja më e njohur e Kosovës.
  3. Krahas këngës popullore e qytetare këndoi në koncert edhe arie të Pergolezit, Skarlatit e Bethovenit; asnjë burim nuk e vendos në një rol opere.
  4. Vdiq në Prishtinë më 7 shkurt 2020. Prishtina i kushtoi një mural më 2021 dhe Pagarusha, me ndihmën e mërgatës, një bust më 2023.
  • 36Vjet në skenë, 1948–1984
  • 1956Disqet e para
  • 2000Rikthimi me «Për ty»
  • 2019Pulla postare e Kosovës

Pse ka rëndësi

Pse ka rëndësi Nexhmije Pagarusha?

Çfarë gjeti në radion e Prishtinës, çfarë solli zëri i saj dhe gjashtë data që e tregojnë.

Kur Nexhmije Pagarusha nisi të këndonte në Radio Prishtinë, në fund të viteve 1940, Kosova nuk kishte asnjë këngëtar të shkolluar dhe orkestra popullore e radios përbëhej nga amatorë.6 Para saj kishin kënduar në radion e vogël, fillimisht në Prizren e pastaj në Prishtinë, Zuhra Mula, Meserete Çavolli e Vera Shahta; muzikologu Engjëll Berisha e quan Pagarushën këngëtaren e parë të mirëfilltë dhe artisten e vërtetë të këngës shqiptare jashtë kufijve të Shqipërisë.6

Në tridhjetë e gjashtë vjet skene këndoi nga këngët e dasmës e të qytetit deri te këngët popullore që Rexho Mulliqi dhe Lorenc Antoni i përpunuan për zërin e saj.56 Si grua që doli në skenë në fund të viteve 1940, thotë biografi i saj Shaban Maxharraj, ajo bëri revolucion.11 Për Berishën, ajo «ishte dhe mbeti sinonim i këngës shqiptare».6

Çka ka bërë Nexhmije Pagarusha për shqiptarët?

1948 · Radio Prishtina. U pranua si këngëtare pas një audicioni.15

Vitet 1960 · «Shota». Si soliste e Ansamblit të këngëve e valleve «Shota» e çoi këngën e Kosovës në skena të tjera, deri në Izrael.61116

1966 · «Baresha». Këndoi «Bareshën» e Rexho Mulliqit, mbi vargjet e Rifat Kukajt.146

Vitet 1970 · Tirana. Në vizitën e parë në Shqipëri këndoi «Këngën e Rexhës» para një salle plot.17

1978 · Portorož. Mori çmimin e rolit më të mirë femëror si nëna e nuses te «E kafshoja terrin».7

2012 · «Nderi i Kombit». Presidenti i Shqipërisë e nderoi në prag të 100-vjetorit të Pavarësisë.9

  1. 1933Një shtëpi e vjetër dykatëshe prej guri, e braktisur, në një fushë në Pagarushë, nën qiell të kaltër

    Lind në Pagarushë

    Më 7 maj, në fshatin e Malishevës.12

  2. 1948Ndërtesa shumëkatëshe e Radio Prishtinës, me antena në çati, fotografuar nga poshtë kundër qiellit

    Radio Prishtina

    Pranohet si këngëtare pas një audicioni.15

  3. 1953

    Koncerti me arie

    Sipas Shqiptarjës, këndon arie në Teatrin e Prishtinës; koncerti nuk regjistrohet.1612

  4. 1956

    Disqet e para

    Dy disqe 78 rrotullimesh me këngë popullore.18

  5. 1963Nexhmije Pagarusha në një portret të shtypur me bojë të errët mbi të kaltër, më 1963: flokët e mbledhur lart, e buzëqeshur, me jelek të qëndisur

    Disku me orkestrën e radios

    Katër këngë me orkestrën popullore të Radio Prishtinës, «Po vijn krusqit» ndër to.4

  6. 1966Nexhmije Pagarusha në profil, me sytë të ulur mbi një trëndafil që e mban në dorë, me shami të verdhë, stoli me rruaza dhe gjerdan me monedha ari

    «Baresha»

    Realizohet kënga e Rexho Mulliqit me vargjet e Rifat Kukajt; po atë vit del disku i vogël me «Nji lule».1462

  7. 1967

    Në film

    Sipas Telegrafit, nis të luajë edhe në film.19

  8. 1970Nexhmije Pagarusha në një portret bardhezi të botuar më 1970: flokë të shkurtër, kaçurrelë, gjerdan me rruaza të errëta dhe fustan me rripa, me shikimin anash

    Disku me «Bareshën»

    Del bashkë me «Syt për ty i kam të njomë» të Isak Muçollit.3

  9. 1973

    Opatija

    Në mars këndon «E vetmja dashuri» në Opatija; po atë vit takon në Kosovë artistët e ardhur nga Shqipëria.2017

  10. 1974

    Albumi

    Albumi «Nexhmije Pagarusha», me «Nji lule» e «Ani mori nuse».21

  11. 1977

    «E kafshoja terrin»

    Luan nënën e nuses në filmin e Ekrem Kryeziut.7

  12. 1978

    Portorož

    Çmimi për rolin më të mirë femëror.7

  13. 1984

    Sarajeva

    Koncerti i saj i fundit si këngëtare.514

  14. 1987

    «Bilbili i Kosovës»

    Kaseta e Radio Televizionit të Prishtinës.22

  15. 2000

    Rikthimi

    Pas gjashtëmbëdhjetë vjetësh këndon «Për ty».14

  16. 2003

    Monografia e Foniqit

    Shaqir Foniqi boton në Tiranë «Nexhmije Pagarusha: Bilbili i Kosovës».23

  17. 2010

    «Artiste e Merituar»

    Dekorohet nga Presidenti i Kosovës, Fatmir Sejdiu.8

  18. 2012

    «Nderi i Kombit»

    Urdhri i Presidentit të Shqipërisë, Bujar Nishani.9

  19. 2013

    80 vjet

    Mbrëmje nderimi nga Kolegji AAB, drejtpërdrejt në RTK.24

  20. 2018

    Çelësi i Tiranës

    Në 85-vjetorin e saj.25

  21. 2019

    Pulla dhe monografia

    Pulla postare në nderim të saj dhe monografia e Shaban Maxharrajt dhe Elvira Berishës.2627

  22. 2020Fasada e Teatrit Kombëtar të Kosovës në Prishtinë, me shkallët e gjera përpara dhe mbishkrimin «Teatri Kombëtar · National Theatre»

    Dita e zisë

    Vdes më 7 shkurt; më 9 shkurt, ditë zie shtetërore, varroset në Pagarushë.141015

  23. 2023Busti i ngjyrosur i Nexhmije Pagarushës me veshje tradicionale e shami të bardhë, me mikrofon në dorë, mbi një piedestal guri me mbishkrimin «Nexhmije Pagarusha 1933–2020», mes pishave

    Busti

    Përurohet në Pagarushë më 21 tetor; dy vjet më parë, më 2021, Prishtina i kishte kushtuar një mural.2829

Pagarusha

Nga Pagarusha në Prishtinë

Një fshat i Malishevës, një baba mësues dhe një kohë kur një vajzë që këndonte në publik nuk pritej mirë nga të gjithë.

Nexhmije Pagarusha lindi më 7 maj 1933 në Pagarushë, fshat i komunës së sotme të Malishevës.1211 Shkollën fillore, sipas Fjalorit të Akademisë, e kreu në Malishevë dhe më vonë u vendos në Prishtinë.5

Shqiptarja shkruan se nëna e saj, Sehidja, ishte nga fshati fqinj Nishor dhe vdiq kur ajo ishte katërvjeçe, dhe se pak para Luftës së Dytë Botërore familja u shpërngul në Prizren; ndryshe nga Fjalori i Akademisë, ky shkrim e vendos shkollën fillore në Prizren.16 Telegrafi e vendos ardhjen e familjes nga Prizreni në Prishtinë në vitin 1947.19

Meritën më të madhe për rrugën e saj ia jepte babait, mësuesit Veseli, që nuk e la zërin e saj të shuhej.1 Kur doli në skenë, thotë Shaban Maxharraj, mentaliteti i kohës bënte që të tjerët ta ngacmonin; sipas Rrjetit të Grave të Kosovës, paragjykimet i kapërceu me mbështetjen e familjes.1130

Radio Prishtina

Radio Prishtina, 1948

Një audicion, një studio e vogël dhe këngë drejtpërdrejt në eter që në pesë të mëngjesit.

«Ka qenë diku në vitin 1948, kur jam pranuar si këngëtare», tregonte vetë. Para pranimit pati një audicion. Radioja kishte atëherë vetëm një zyrë dhe një studio të vogël, nga ku programi shkonte drejtpërdrejt, dhe këngëtarët zgjoheshin në pesë të mëngjesit për të kënduar në eter.1 Ishte koha, shkruan Berisha, kur «këndohej pa mikrofon, ose drejtpërsëdrejti në mikrofonin e radios», dhe Prishtina ishte «një kasaba, provincë muzikore me tipare orientale».6

Në radio e ndihmuan dhe e nxitën Skënder Gjinali, shef i grupit të produksionit, drejtori Ismet Mula dhe kompozitori Lorenc Antoni, që mblodhën rreth vetes të diplomuarit e Akademisë së Muzikës në Beograd.1

Rexho MulliqiKompozitor, bashkëshorti i sajPërpunoi për të këngë popullore dhe shkroi «Bareshën».6
Lorenc AntoniKompozitorPërpunoi me Mulliqin këngë popullore për solist, kor e orkestër.6
Rifat KukajPoetShkroi vargjet e «Bareshës».6
Isak MuçolliKompozitorShkroi «Syt për ty i kam të njomë»; me ansamblin e tij Pagarusha incizoi këtë këngë dhe «Bareshën».3
Ekrem KryeziuRegjisorSkenarist e regjisor i «E kafshoja terrin» (1977), ku ajo luajti nënën e nuses.7

Beogradi

Tri vjet solokëndim në Beograd

Shkolla që e la në vitin e tretë, dalja e parë para publikut dhe një koncert me arie që askush nuk e regjistroi.

Pas pranimit në radio, Pagarusha nisi në Beograd shkollimin e mesëm muzikor në solokëndim; sipas Fjalorit të Akademisë, qëndroi atje tri vjet dhe e ndërpreu.5 Arsyen e tregoi vetë: «Mënyra e punës për solo kanto mua nuk më pëlqente, më pengonte», dhe ndiente se po e humbte zërin. Në Beograd doli edhe për herë të parë para publikut.1

Berisha e quan këngëtaren e vetme deri diku të shkolluar të Kosovës së asaj kohe, që u detyrua ta ndërpriste para kohe shkollimin e zërit. Ai e vendos në radhën e këngëtareve shqiptare që u shkolluan jashtë: Tefta Tashko në Itali e Francë, Marije Kraja në Austri, Pagarusha në Beograd.6

Krahas këngës popullore këndoi edhe repertor klasik: sipas Berishës, arie nga veprat e Pergolezit, Skarlatit e Bethovenit.6 I këndoi në një koncert të vetëm, që sipas Telegrafit ishte i pari i këtij lloji dhe që asnjë nga organizatorët teknikë nuk mendoi ta regjistronte.12 Shqiptarja e daton në vitin 1953, në Teatrin e Prishtinës, me orkestër nën drejtimin e Oliver Ristiçit;16 vetë ajo, në një intervistë të vitit 2000, e vendoste «para 40 vjetësh».1

Zëri e këngët

Zëri dhe këngët

Një zë me koloraturë, këngë dasme e qyteti, dhe këngët popullore që Mulliqi e Antoni i bënë vepra për orkestër.

«Fjalori Enciklopedik i Kosovës» i Akademisë së Shkencave dhe të Arteve të Kosovës i njeh «një ambitus të gjerë interpretues me elemente kolorature pa vibrime orientale».5 Mbi 35 vjet, sipas Berishës, ajo ishte këngëtarja më e njohur e Kosovës.6

Repertori i saj përfshinte këngë dasme e qyteti: «Ani mori nuse», «Kur ma qitën bojën», «Kur më del në derë», «Metelikun ta kam falë», «Unë po të pres te dega e fikut», «Mora testinë». Ndër to ishte edhe balada «Kënga e Rexhës», për nënën që e humb djalin e vetëm ditën e dasmës së tij.6

Rexho Mulliqi dhe Lorenc Antoni përpunuan për të, për solist, kor e orkestër, këngët «Nji lule», «Lulëzoi fusha, lulëzoi mali», «Zambaku i Prizrenit» dhe «Nën një arrë».6 Këngët e saj ajo vetë nuk i numëroi kurrë;1 numrat që qarkullojnë i krahasojmë te «Çfarë thonë burimet».

Disqet

Disqet e saj më të hershme që njihen janë dy disqe gramafoni 78 rrotullimesh të vitit 1956, me këngë popullore, me orkestrën dhe me sekstetin popullor të Radio Televizionit të Beogradit.18 Më 1963 shtëpia diskografike e Radio Televizionit të Beogradit botoi një disk të vogël me katër këngë të saj, «Po vijn krusqit» ndër to, me orkestrën popullore të Radio Prishtinës.4 Më 1966 doli një disk i vogël me «Nji lule», «Ani mori nuse» dhe dy këngë të tjera, në përpunimin e Mulliqit, me orkestrën popullore që etiketa e quan të RT Prishtinës.2 Më 1974 shtëpia diskografike PGP RTB e Beogradit botoi albumin «Nexhmije Pagarusha»,21 dhe më 1987 Radio Televizioni i Prishtinës nxori kasetën «Bilbili i Kosovës».22

Baresha

«Baresha»: Mulliqi, Kukaj dhe zëri i saj

Muzika e Rexho Mulliqit, vargjet e Rifat Kukajt, një këngë solo për soprano e orkestër dhe një video e re gati gjysmë shekulli më vonë.

«Baresha» është kënga origjinale e Rexho Mulliqit mbi vargjet e poetit Rifat Kukaj, një këngë solo për soprano e orkestër. Për këtë këngë, shkruan Berisha, «autori kishte parasysh aftësitë interpretuese të Nëxhmijes».6 Sipas Radios Evropa e Lirë, kënga u realizua më 1966;14 përshkrimi i videos së vitit 2012 shton se ajo e interpretoi me orkestrën popullore të Radio Prishtinës, nën drejtimin e Isak Muçollit.32

Fjalori i Akademisë e cilëson si «xhevahir kolorature që ruan elemente folklorik të këngës».5 Vetë Pagarusha ia linte meritën autorëve: «Unë pajtohem me konstatimin se kjo është kryevepër e kompozitorit Rexho Mulliqit dhe poetit Rifat Kukaj!»1 Më 1970 kënga doli në një disk të vogël, bashkë me «Syt për ty i kam të njomë» të Isak Muçollit.3

Për «Bareshën» u realizua në janar 2012 një video e re, e prodhuar nga Koperativa me mbështetjen e Ministrisë së Kulturës; përshkrimi i saj në YouTube përmend edhe Muzeun e Kosovës.3332

Video

Zëri i saj: «Baresha» dhe arkivi

Koperativa · 10 janar 2012

«Baresha», videoja e vitit 2012

Zëri është incizimi i vitit 1966 me orkestrën popullore të Radio Prishtinës; në pamje janë vajza që luajnë «bareshat», një bari e fëmijë, jo vetë Pagarusha.32

Shiko në YouTube
Kanali «Nexhmije Pagarusha» · 16 maj 2017

Nga arkivi i vitit 1968

Rreth dy minuta pamje të vitit 1968, me mbishkrimin «Nga arkivi 1968»: Pagarusha këndon me veshje popullore e shami, në një skenë në natyrë. Kanali është i një shtëpie diskografike, jo i RTK-së.34

Shiko në YouTube
RTK · 23 qershor 2025

Arkivi i RTK-së: Nexhmije Pagarusha, 1969

Program i RTK-së me incizime të saj të vitit 1969, më shumë se një orë.35

Shiko në YouTube
Kanali «Nexhmije Pagarusha» · 20 janar 2017

«E dehur jam»

Një incizim i saj me miliona shikime në YouTube, në kanalin e shtëpisë diskografike që boton këngët e saj.36

Shiko në YouTube

Videot janë të kanaleve që i kanë ngarkuar në YouTube dhe luhen këtu, në faqe, kur shtypni butonin. Përshkrimet tona mbështeten te titujt, te përshkrimet e kanaleve dhe te pamjet e videove.

Teatri e filmi

Në teatër dhe në film

Disa shfaqje në teatrin e Prishtinës, tri role në film e televizion dhe çmimi i Portorožit për «E kafshoja terrin».

Për një kohë Pagarusha ishte edhe aktore e Teatrit Popullor Krahinor në Prishtinë, ku luajti në disa shfaqje.6 Bashkë me Katarina Josipin e Meribane Shalën, shkruan Rrjeti i Grave të Kosovës, ishte ndër aktoret e para që dolën në skenat e vendit.30

Në film Fjalori i Akademisë dhe Berisha i njohin tri punë: «Tre vetë kapërcejnë malin», ku regjisori Besim Sahatçiu i dha një rol episodik, filmin «E kafshoja terrin» dhe dramën televizive «Fluturimi i Micakut».61 Te «E kafshoja terrin» (1977), me skenar e regji të Ekrem Kryeziut, luajti nënën e nuses. Në festivalin televiziv të Portorožit më 1978 filmi u vlerësua më i miri dhe Pagarusha mori çmimin për rolin më të mirë femëror; po atë vit filmi u shpall më i miri edhe në festivalin Prix Italia në Milano.7

Sipas njoftimit të Kolegjit AAB, më 2013, në mbrëmjen për 80-vjetorin e saj, Kryeziu tha se ajo nuk ishte aktore, por origjinaliteti i saj triumfoi si vlerë.24 Disa lista në internet i shtojnë edhe tituj të tjerë; ata që nuk i mbështet asnjë burim shkencor i kemi te «Çfarë thonë burimet».

Turnetë

Me «Shotën» nëpër skena dhe në Tiranë

Turnetë me ansamblin e Kosovës, një festival në Opatija dhe udhëtimi i parë, i pritur gjatë, në Shqipëri.

Për një kohë mjaft të gjatë Pagarusha ishte soliste e Ansamblit të këngëve e valleve «Shota».6 Në vitet 1960, me «Shotën», doli në turne;16 këndoi në Maqedoni, Bullgari, Bosnjë e Hercegovinë e deri në Izrael, por popullaritetin më të madh e pati në Kosovë dhe në Shqipëri.11

Në mars 1973 këndoi në festivalin e këngës në Opatija «E vetmja dashuri», me autorë Maksut Shehun dhe Reshat Randobravën; kënga nuk kaloi në finale.2037 Më 1977 ishte ndër solistët e festivalit «Akordet e Kosovës», që Televizioni i Prishtinës e transmetoi më 21 gusht.38

Më 1973 një grup artistësh nga Shqipëria erdhi në Kosovë; pas kësaj ajo shkoi për herë të parë në Shqipëri. «Ëndrra e të gjithë neve ka qenë të shkojmë në shtetin amë», kujtoi më 2018. Në Tiranë, para një salle plot, këndoi «Këngën e Rexhës» pa ritëm, duke e recituar si artiste teatri, dhe publiku qau; e çuan të këndonte edhe nëpër fabrika.17 Në Radio Televizionin Shqiptar, shkruan Berisha, ajo incizoi një varg këngësh.6 Inva Mula kujton një koncert të saj në Tiranë në vitet 1970.30

Harta e jetës dhe e skenave të sajVendet ku lindi, këndoi, studioi dhe u nderua Nexhmije Pagarusha, nga Pagarusha e Malishevës deri në Portorož e Tiranë.KosovaShqipëriaBosnjaSerbiaMaqedonia e VeriutMali i ZiKroaciaSlloveniaDeti AdriatikItaliaPagarushë · 1933 · 2020Prishtinë · 1948BeogradSarajevë · 1984Opatija · 1973Portorož · 1978Tiranë · 2012 · 2018
Pagarusha, Prishtina, Beogradi · 1933–1984Fshati ku lindi, radioja ku këndoi nga 1948, dhe shkolla e solokëndimit në Beograd.51
Skenat larg Kosovës · 1973–1984Festivali i Opatijës më 1973, çmimi i Portorožit më 1978 dhe koncerti i fundit në Sarajevë më 1984.2075
Tirana · 1970–2018Udhëtimi i parë në vitet 1970, urdhri «Nderi i Kombit» më 2012 dhe çelësi i qytetit më 2018.17925
Vendet e jetës dhe të skenave të saj, mbi hartën e sotme. Kufijtë e shteteve nuk janë vizatuar; emrat e trevave janë vendosur përafërsisht.Hartë: dua.com · vija bregdetare, liqenet dhe lumenjtë: Natural Earth, domen publik

Sarajeva, 1984

1984: koncerti i fundit, në Sarajevë

Koncerti i fundit, arsyet e saj, puna në radio dhe rikthimi më 2000.

Koncerti i madh që dha në Sarajevë më 1984 mbeti i fundit i karrierës së saj si këngëtare.514 Telegrafi e lidh këtë koncert me Lojërat Olimpike Dimërore të atij viti.19

Për arsyet foli vetë: «Ka ndikuar në këtë jeta private hallet, vitet e punës», tha, dhe shtoi se ishte e lumtur që e ndërpreu pikërisht atëherë, sepse «kur nuk shkon duhet ta lësh!» Një koncert përmbyllës, për t’u ndarë nga publiku, nuk arriti ta bënte, dhe kjo i mbeti peng.1

Pas skenës mbeti në radio, si këshilltare në produksionin muzikor të Radio Prishtinës,5 dhe mori pjesë në koncerte humanitare.19 Më 2000, pas gjashtëmbëdhjetë vjetësh, u rikthye me këngën «Për ty».14 Ardit Gjebrea e solli në Tiranë si kryetare jurie të festivalit «Kënga Magjike» dhe këndoi një duet me të.1 Edhe në vitet e fundit pranonte projekte të veçanta: më 2017 punonte për një këngë kushtuar nënës.12

Nderimet

Nderimet, nga Prishtina në Tiranë

Titulli «Artiste e Merituar», urdhri «Nderi i Kombit», çelësi i Tiranës, një pullë postare dhe dy monografi.

Më 4 maj 2010, në prag të 77-vjetorit, Presidenti i Kosovës Fatmir Sejdiu i dha titullin «Artiste e Merituar»; sipas motivacionit, «ajo ishte dhe mbetet shenjë identifikuese e Kosovës».840 Çmimin ia dorëzoi më 30 gusht 2010.41

Më 27 nëntor 2012, në prag të 100-vjetorit të Pavarësisë, Presidenti i Shqipërisë Bujar Nishani e nderoi me urdhrin «Nderi i Kombit», bashkë me sopranon Inva Mula, me motivacionin «Artistes së shquar me zë të rrallë dhe interpretim virtuoz».9 Në fjalën e saj për 80-vjetorin ajo e kujtoi këtë urdhër; njoftimi i Kolegjit AAB e quan nderin më të madh të karrierës së saj.24

Kur mbushi 80 vjet, Kolegji AAB i kushtoi një mbrëmje që RTK e transmetoi drejtpërdrejt dhe i dha një dekoratë të veçantë.24 Në maj 2018, në 85-vjetorin e saj, kryetari i Tiranës Erion Veliaj i dha çelësin e qytetit.2511 Më 23 gusht 2019 Ministria e Kulturës, Rinisë dhe Sportit, me Postën e Kosovës, nxori në qarkullim një pullë postare në nderim të saj,26 dhe një muaj më vonë në Prishtinë u promovua monografia e Shaban Maxharrajt dhe Elvira Berishës.27 Një monografi më të hershme, «Nexhmije Pagarusha: Bilbili i Kosovës», e kishte botuar Shaqir Foniqi në Tiranë më 2003.23

Shkurt 2020

Shkurt 2020: Kosova në zi

Homazhet në Teatrin Kombëtar, akademia përkujtimore, dita e zisë dhe varrimi në Pagarushë.

Nexhmije Pagarusha vdiq më 7 shkurt 2020 në shtëpinë e saj në Prishtinë, në moshën 86-vjeçare.1314 Presidenti Hashim Thaçi e shpalli ditën e varrimit, 9 shkurtin, ditë zie shtetërore në gjithë Kosovën, me flamurin në gjysmështizë në të gjitha objektet shtetërore.10

Më 8 shkurt Teatri Kombëtar u hap për homazhe.13 Të nesërmen, në akademinë përkujtimore, mes të tjerëve folën kryeministri Albin Kurti, kryetarja e Kuvendit Vjosa Osmani, ambasadori i Shqipërisë Qemal Minxhozi dhe, në emër të artistëve, kompozitori Rafet Rudi. Kurti tha: «Zëri i saj ishte unik.» Minxhozi: «Ikonat nuk vdesin kurrë. Ato vetëm lartësohen.» Rudi: «E ka definuar muzikën shqipe të Kosovës.»43

Pranë arkivolit qëndruan anëtarë të ansamblit «Shota» dhe nderimet e fundit u përcollën me tingujt e «Bareshës»; kortezhi kaloi nga teatri deri te sheshi «Zahir Pajaziti».44 Po atë ditë, sipas njoftimit të familjes, u varros në Pagarushë, në rreth familjar, ashtu siç e kishte lënë amanet.4515

Video

Intervistat, lamtumira dhe kujtimi

Top Channel · 23 maj 2016

«Një lutje me këngë»: intervista e vitit 2016

Bisedë e gjatë me të në emisionin «Exclusive», për jetën dhe këngën.46

Shiko në YouTube
Agjencia e Lajmeve Newnews · 6 qershor 2012

E ftuar te studentët, 2012

Bisedë publike në kolegjin universitar «Vitrina», me rektorin Mario Kedhi dhe poeten Shefqete Gosalci.47

Shiko në YouTube
RTK · 7 shkurt 2020

Dita kur u nda nga jeta

Emisioni kulturor i RTK3 në ditën e vdekjes së saj.48

Shiko në YouTube
Top Channel · 9 shkurt 2020

Lamtumira në Prishtinë

Homazhet në Teatrin Kombëtar dhe kortezhi me arkivolin nëpër rrugët e Prishtinës.49

Shiko në YouTube
RTK · 12 nëntor 2021

Murali në Prishtinë

Lajmi i RTK-së për muralin me portretin e saj në qendër të Prishtinës.50

Shiko në YouTube
RTK Radio · 25 tetor 2026

«Baresha» në violonçel

Violonçelistja Arzie Jusufi e luan «Bareshën» me orkestrën e «Akordeve të Kosovës» 2026.51

Shiko në YouTube

Videot janë të kanaleve që i kanë ngarkuar në YouTube dhe luhen këtu, në faqe, kur shtypni butonin. Përshkrimet tona mbështeten te titujt, te përshkrimet e kanaleve dhe te pamjet e videove.

Me fjalët e saj

Me fjalët e saj

«Kjo jeta e karrierës sime ka qenë sikur ta hedhësh në det një fëmijë i cili nuk di të notojë, nuk fundoset por, mëson aty për aty të notojë.»

Për Radio Kosovën · për karrierën e saj.1

«Nuk e kam popullarizue këngën unë në botë, por ajo më ka popullizue mua, se kënga është më e mira, nëse është ajo e vërteta.»

Për Report TV, 2018 · për këngën popullore.17

«Po dukej gjithandej që shumë më donin dhe këndonin kangët e mia.»

Për Report TV, 2018 · për udhëtimin e parë në Shqipëri, në vitet 1970.17

Kujtimi sot

Prishtina dhe Pagarusha sot

Një mural në qendër të Prishtinës, një bust në hyrje të fshatit dhe mërgata që ndihmoi ta ngrinte.

Në nëntor 2021 artistët e Mural Fest Kosova pikturuan portretin e saj në një fasadë në rrugën «Qazim Hoxha», në qendër të Prishtinës. Sipas njërës prej autoreve, Pranvera Sylejmanit, murali erdhi pas atij të Rita Orës në Ferizaj dhe ishte planifikuar për 7 majin, ditëlindjen e Pagarushës.29

Më 21 tetor 2023 në Pagarushë u përurua busti i saj, në një park të ndërtuar për të. Sipas kryetarit të Malishevës, Ekrem Kastratit, nisma ishte e ambasadorit Qemal Minxhozi, ndërtimi u mbështet sidomos nga mërgata, dhe busti është vepër e skulptorit Agon Qosa. Para përurimit, të pranishmit nderuan varrin e saj.2852

Për qendrën e kulturës në nder të saj, të njoftuar për Pagarushën, shih «Çfarë thonë burimet». Për shqiptarët e Kosovës dhe të mërgatës sot, shih udhëzuesit tanë.

Vepra

Këngët, disqet, rolet dhe nderimet

Këngët e saj me autorët, disqet që njihen, rolet në skenë e film dhe nderimet, secili rresht me burimin e vet.

Këngët e saj

KëngaAutorëtKu gjendet
«Baresha»Muzika: Rexho Mulliqi · vargjet: Rifat Kukaj6Disku i vitit 1970; video e vitit 2012332
«Nji lule»Këngë popullore, përpunuar nga Rexho Mulliqi e Lorenc Antoni6Disku i vitit 1966; albumi i vitit 1974221
«Lulëzoi fusha, lulëzoi mali»Këngë popullore, përpunuar nga Rexho Mulliqi e Lorenc Antoni6—
«Zambaku i Prizrenit»Këngë popullore, përpunuar nga Rexho Mulliqi e Lorenc Antoni6—
«Nën një arrë»Këngë popullore, përpunuar nga Rexho Mulliqi e Lorenc Antoni6—
«Kënga e Rexhës»Baladë popullore6Kënduar në Tiranë në vitet 197017
«Ani mori nuse»Këngë e traditës6Disku i vitit 1966; albumi i vitit 1974221
«Mora testinë»Këngë e traditës6Albumi i vitit 1974; kaseta e vitit 19872122
«Kur më del në derë»Këngë e traditës6Albumi i vitit 1974; kaseta e vitit 19872122
«Syt për ty i kam të njomë»Muzika: Isak Muçolli3Disku i vitit 19703
«Kaptina e fundit e romanit»Muzika: Severin Kajtazi · vargjet: Jusuf Gërvalla53«Akordet e Kosovës», 197053
«E vetmja dashuri»Maksut Shehu dhe Reshat Randobrava20Festivali i Opatijës, 197320
«Për ty»Nuk përmenden në burimeRikthimi në skenë, 200014

Disqet

VitiDiskuFormati dhe interpretimi
1956Dy disqe me këngë popullore78 rrotullimesh; me orkestrën dhe me sekstetin popullor të Radio Televizionit të Beogradit18
1963«Po vijn krusqit», me «Kur më del në derë» e dy këngë të tjeraDisk i vogël; me orkestrën popullore të Radio Prishtinës4
1966«Nji lule», me «Ani mori nuse» e dy këngë të tjeraDisk i vogël; përpunim i Rexho Mulliqit, me orkestrën popullore të RT Prishtinës, sipas etiketës2
1970«Syt për ty i kam të njomë», me «Bareshën»Disk i vogël; me ansamblin e Isak Muçollit3
1974«Nexhmije Pagarusha»Album; PGP RTB, Beograd21
1987«Bilbili i Kosovës»Kasetë; Radio Televizioni i Prishtinës22

Të dhënat e disqeve vijnë nga etiketat e tyre, siç i ka regjistruar baza e koleksionistëve Discogs; nuk i gjetëm në një katalog të dytë.21

Teatri, filmi dhe televizioni

VitiVepraRoli dhe të dhënat
—Shfaqje në Teatrin Popullor Krahinor, PrishtinëAktore për një kohë; ndër aktoret e para të skenës së vendit630
—«Tre vetë kapërcejnë malin», filmRol episodik; regjia Besim Sahatçiu61
1977«E kafshoja terrin», filmNëna e nuses; skenari e regjia Ekrem Kryeziu7
1978Festivali televiziv i PortorožitÇmimi për rolin më të mirë femëror7
—«Fluturimi i Micakut», dramë televiziveRoli nuk përmendet në burime6

Nderime dhe kujtim

VitiNderimiNga
2003Monografia «Nexhmije Pagarusha: Bilbili i Kosovës», nga Shaqir FoniqiToena, Tiranë23
2010«Artiste e Merituar», 4 maj; dorëzuar më 30 gushtPresidenti i Kosovës, Fatmir Sejdiu841
2012Urdhri «Nderi i Kombit», 27 nëntorPresidenti i Shqipërisë, Bujar Nishani9
2013Mbrëmja e 80-vjetorit dhe një dekoratë e veçantëKolegji AAB24
2018Çelësi i qytetit të TiranësKryetari i Tiranës, Erion Veliaj25
2019Pulla postare, nxjerrë në qarkullim më 23 gushtMinistria e Kulturës, Rinisë dhe Sportit, me Postën e Kosovës26
2019Monografia «Nexhmije Pagarusha», nga Shaban Maxharraj dhe Elvira BerishaPrishtinë, shtator27
2020Ditë zie shtetërore, 9 shkurtPresidenti i Kosovës, Hashim Thaçi10
2021Murali në rrugën «Qazim Hoxha»Mural Fest Kosova, Prishtinë29
2023Busti në Pagarushë, 21 tetorKomuna e Malishevës; skulptori Agon Qosa2852

Çfarë thonë burimet

Pretendimet që qarkullojnë, të kontrolluara

Çfarë mund të provohet, çfarë mbetet e hapur dhe çfarë është gabim.

PretendimiVerdiktiÇfarë thonë burimet
«Ishte solistja e parë e Radio Prishtinës.»E pasaktëPara saj kishin kënduar në radio Zuhra Mula, Meserete Çavolli e Vera Shahta; Berisha e quan Pagarushën këngëtaren e parë të mirëfilltë të këngës shqiptare jashtë Shqipërisë.6 Biografi i saj Shaban Maxharraj thotë se doli në skenë si grua në fund të viteve 1940.11
«Këndoi në operën «Goca e Kaçanikut».»E pasaktëOpera është e Rauf Dhomit, e shkruar më 1976–1977 dhe e dhënë për herë të parë më 1978 në Prizren, në 100-vjetorin e Lidhjes së Prizrenit; asnjë burim nuk e vendos Pagarushën mes solistëve. Ajo këndoi arie në koncert, jo role opere.6
«Luajti në filmat «Dasma e përgjakur», «Lepuri me pesë këmbë», «Vrasësit bëjnë dasmë natën» dhe «Daullet e të çmendurve».»E pambështeturKëta tituj qarkullojnë në lista interneti, te hyrja e intervistës së Radio Kosovës, te njoftimi i Kolegjit AAB dhe në një shkrim të dua.com të vitit 2020.124 Burimet shkencore, Fjalori i Akademisë dhe Berisha, njohin vetëm «Tre vetë kapërcejnë malin», «E kafshoja terrin» dhe «Fluturimi i Micakut».56 Papagjoni e përmend «Lepurin me pesë këmbë» pa aktorët,7 dhe njoftimi për shfaqjen e parë të filmit «Vrasësit bëjnë dasmë natën», më 1987, nuk e ka mes aktorëve kryesorë.54 Një titull tjetër në ato lista nuk është film: është emri i festivalit të Opatijës më 1973, ku këndoi «E vetmja dashuri».20
«Këndoi mbi 150 këngë.»Numra të ndryshëmTelegrafi shkruan se «mendohet» mbi 150;12 kryeministri Albin Kurti tha në akademinë përkujtimore se Pagarusha la pesë albume dhe 88 këngë.43 Vetë ajo: «Nuk e di sa këngë kam incizuar se nuk kam mbajt evidencë.»1
«Mori një medalje nga Presidenti i SHBA-ve.»E paqartëNë maj 2018, në Tiranë, shtypi shkroi për «Dekoratën e Mirënjohjes» të presidentit amerikan;17 Rrjeti i Grave të Kosovës shkruan se medalja u propozua nga një akademi në Florida.30 Nuk gjetëm asnjë njoftim zyrtar amerikan.
«Kënga «Baresha» u shkrua posaçërisht për zërin e saj.»Pjesërisht e mbështeturBerisha shkruan se Mulliqi e kompozoi duke pasur parasysh aftësitë e saj interpretuese dhe mendon se kënga i kushtohet asaj; shih kapitullin «Baresha». Që u shkrua posaçërisht për zërin e saj, nuk e thotë asnjë burim.6
«Në Pagarushë u ndërtua qendra e kulturës «Nexhmije Pagarusha».»E paprovuarMinistri i Kulturës njoftoi më 2019 se në Pagarushë do të ndërtohej një qendër kulture në nder të saj,55 dhe një shkrim i dua.com i shkurtit 2020 e priste gati brenda vitit. Nuk gjetëm njoftim që të jetë ndërtuar; më 2023 në Pagarushë u përurua një park me bustin e saj.28

Pyetje

Pyetjet që bëhen më shpesh

Përgjigje të shkurtra për pyetjet që lexuesit kërkojnë.

Kush ishte Nexhmije Pagarusha?

Këngëtare dhe aktore (1933–2020) nga Pagarusha e Malishevës, e njohur si «Bilbili i Kosovës». Këndoi në Radio Prishtinë nga viti 1948 deri më 1984 dhe interpretoi, ndër të tjera, «Bareshën» e Rexho Mulliqit.

Pse e quajnë «Bilbili i Kosovës»?

Emri përdoret gjerësisht për zërin e saj, por burimet nuk tregojnë kush e përdori i pari. Shkrimtari Ramiz Kelmendi e quajti «Ambasadore e këngës shqiptare».

Kush e shkroi «Bareshën»?

Muzikën e shkroi Rexho Mulliqi, kompozitor dhe bashkëshorti i saj, mbi vargjet e poetit Rifat Kukaj. Sipas muzikologut Engjëll Berisha, Mulliqi e shkroi duke pasur parasysh aftësitë e saj interpretuese.

Në cilët filma luajti Nexhmije Pagarusha?

Fjalori i Akademisë dhe Berisha njohin tre role: «Tre vetë kapërcejnë malin», «E kafshoja terrin» (1977), për të cilin mori çmimin e aktores më të mirë në Portorož më 1978, dhe dramën televizive «Fluturimi i Micakut».

Pse e la skenën më 1984?

E tha vetë: ndikuan jeta private dhe vitet e gjata të punës, dhe ishte e lumtur që e ndërpreu atëherë. I mbeti peng vetëm se nuk u nda nga publiku me një koncert përmbyllës; koncerti i saj i fundit ishte ai i Sarajevës.

Çfarë nderimesh mori?

Titullin «Artiste e Merituar» nga Presidenti i Kosovës më 2010, urdhrin «Nderi i Kombit» nga Presidenti i Shqipërisë më 2012, çelësin e qytetit të Tiranës më 2018 dhe një pullë postare të Kosovës më 2019.

Ku është varrosur Nexhmije Pagarusha?

Në Pagarushë, fshatin ku lindi, në rreth familjar më 9 shkurt 2020, sipas njoftimit të familjes. Po atë ditë Kosova mbajti ditë zie shtetërore.

Ku mund ta dëgjoj?

Në videot e kësaj faqeje: «Baresha», incizimet e arkivit të RTK-së dhe dokumentari i RTK-së për veprën e saj luhen këtu, në faqe.

Burimet

  1. «Biografia e Nexhmije Pagarushës», me intervistën e saj, Radio Kosova, intervistë e Flora Durmishit; ruajtur te rapsodet.com, kopje e Internet Archive e 10 korrikut 2015.
  2. Nexhmije Pagarusha, «Nji lule», disk i vogël, 1966, Discogs, baza e koleksionistëve, sipas etiketës së diskut.
  3. Nexhmije Pagarusha, «Syt për ty i kam të njomë», disk i vogël, 1970, Discogs, baza e koleksionistëve, sipas etiketës së diskut.
  4. Nexhmije Pagarusha, «Po vijn krusqit», disk i vogël, 1963, Discogs, baza e koleksionistëve, sipas etiketës së diskut.
  5. «Biografia e divës, Nexhmije Pagarusha», Koha, 7 shkurt 2020, sipas «Fjalorit Enciklopedik të Kosovës» të ASHAK-ut.
  6. Engjëll Berisha, «Studime dhe vështrime për muzikën», Akademia e Shkencave dhe e Arteve e Kosovës, Prishtinë (parathënia: maj 2004), f. 77, 225, 257–260, 292.
  7. Josif Papagjoni, «Kinematografia në Kosovë», «Studime arti», albanica.al.
  8. «Presidenti Sejdiu dekoroi Nexhmie Pagarushën me çmimin "Artiste e Merituar"», Presidenca e Republikës së Kosovës, maj 2010.
  9. «Nishani dekoron Nexhmije Pagarushën, Inva Mulën dhe Liri Berishën», Shqiptarja.com, 27 nëntor 2012.
  10. «Presidenti Thaçi e shpall të dielën ditë zie shtetërore për artisten Nexhmije Pagarusha», Presidenca e Republikës së Kosovës, 8 shkurt 2020.
  11. «Albanian music icon Nexhmije Pagarusha dies at the age of 86», Prishtina Insight, 7 shkurt 2020.
  12. «Kush ishte Nexhmije Pagarusha, artistja shqiptare e emëruar "Bilbili i muzikës shqipe"», Telegrafi, 7 shkurt 2020.
  13. «Krerët e lartë të shtetit bëjnë homazhe në nder të Nexhmije Pagarushës», Telegrafi, 8 shkurt 2020.
  14. «Vdes këngëtarja Nexhmije Pagarusha», Radio Evropa e Lirë, 7 shkurt 2020.
  15. «I jepet lamtumira e fundit këngëtares Nexhmije Pagarusha», Radio Evropa e Lirë, 9 shkurt 2020.
  16. «Një jetë të mbushur me art dhe emocione, çfarë la pas Nexhmije Pagarusha», Shqiptarja.com, shkurt 2020.
  17. «Intervista e Nexhmije Pagarusha në vitin 2018 për Report TV: pengjet e mia gjatë vizitave në Shqipërinë e diktaturës», Shqiptarja.com, intervistë e Report TV, maj 2018.
  18. Nexhmije Pagarusha, disk gramafoni 78 rrotullimesh, 1956, Discogs, baza e koleksionistëve, sipas etiketës së diskut.
  19. «"Çil njat zemër plot kujtime..."», Telegrafi, 7 maj 2013 (Shaqir Foniqi).
  20. «Opatija Festival 1973: Nexmija Pagarusha - "E vetmja dashuri"», Eurovisionworld, arkivi i festivaleve.
  21. Nexhmije Pagarusha, «Nexhmije Pagarusha», album, 1974, Discogs, baza e koleksionistëve, sipas etiketës së diskut.
  22. Nexhmije Pagarusha, «Bilbili i Kosovës», kasetë, 1987, Discogs, baza e koleksionistëve, sipas etiketës së kasetës.
  23. Shaqir Foniqi, «Nexhmije Pagarusha: Bilbili i Kosovës», Toena, Tiranë, 2003, 172 f., Library of Congress, katalogu, LCCN 2004430156.
  24. «AAB, a magnificent evening on the 80th anniversary of Nexhmije Pagarusha», Kolegji AAB, 2013.
  25. «Nexhmije Pagarusha receives Tirana’s key by Mayor Veliaj», Top Channel, në anglisht (faqja pa datë; maj 2018 sipas burimeve të tjera).
  26. «Nexhmije Pagarusha nderohet me pullë postare», Koha, 23 gusht 2019.
  27. «Promovohet libri monografik "Nexhmije Pagarusha"», Telegrafi, 21 shtator 2019.
  28. «Me ceremoni madhështore u përurua busti i "Mbretëreshës së muzikës shqiptare", Nexhmije Pagarusha», Telegrafi, 21 tetor 2023.
  29. «Nexhmije Pagarusha "rijetësohet" në Prishtinë përmes muralit të realizuar në nderim të saj», Telegrafi, 13 nëntor 2021.
  30. «Nexhmije Pagarusha: "Queen of Albanian Song," Motivating and Empowering Girls and Women», Rrjeti i Grave të Kosovës, 9 maj 2023.
  31. «Opusi Muzikor - Dok. Nexhmije Pagarusha», RTK, YouTube, 14 dhjetor 2017.
  32. «Nexhmije Pagarusha | BARESHA», Koperativa, YouTube, 10 janar 2012.
  33. «Realizohet klipi i "Bareshës" nga Nexhmije Pagarusha», Telegrafi, 10 janar 2012.
  34. «Nexhmije Pagarusha (1968)», Kanali «Nexhmije Pagarusha», YouTube, 16 maj 2017.
  35. «Arkivi - Nexhmije Pagarusha 1969», RTK, YouTube, 23 qershor 2025.
  36. «Nexhmije Pagarusha - E Dehur Jam», Kanali «Nexhmije Pagarusha», YouTube, 20 janar 2017.
  37. «Shuhet mbretëresha e muzikës shqiptare, Nexhmije Pagarusha, artistët: Sot është përjetësuar…», Shqiptarja.com, 7 shkurt 2020.
  38. «Nga «Akordet e Kosovës '77»: TVP emiton xhirimin e pjesërishëm të këtij festivali», «Rilindja», Prishtinë, 21 gusht 1977, f. 20.
  39. «Gjysmë ore pas derës së Nexhmije Pagarushës! Momenti që bindi “bylbylin e Kosovës” të këndonte sërish», TV Klan, YouTube, 6 korrik 2025.
  40. «Para 5 viteve u shua Bilbili i Kosovës, këngëtarja Nexhmije Pagarusha», Gazeta Dielli, 7 shkurt 2025.
  41. «Presidenti Sejdiu i dorëzoi zonjës Nexhmije Pagarusha çmimin "Artiste e Merituar"», Presidenca e Republikës së Kosovës, 30 gusht 2010.
  42. «Dekorata nga Trump, Meta e Veliaj, këngëtarja Nexhmije Pagarusha për Report TV: S’e prisja», Report TV, YouTube, 7 maj 2018.
  43. «Kurti: Muzika dhe arti kanë humbur ikonën e tyre, kombi ynë ka humbur anëtaren më të çmuar», Telegrafi, 9 shkurt 2020.
  44. «Nexhmije Pagarusha përcillet për në banesën e fundit nën tingujt e këngëve të saj», Bota Sot, 9 shkurt 2020.
  45. «Detajet e ceremonisë së varrimit të Nexhmije Pagarushës», Kallxo, 7 shkurt 2020.
  46. «Exclusive, 22 Maj 2016 - Top Channel Albania», Top Channel Albania, YouTube, 23 maj 2016.
  47. «Artistja shqiptare Nexhmije Pagarusha e ftuar në Sh.L.P "Vitrina"», Agjencia e Lajmeve Newnews, YouTube, 6 qershor 2012.
  48. «RTK3 KULTURË - VDES NEXHMJE PAGARUSHA 07.02.2020», RTK, YouTube, 7 shkurt 2020.
  49. «Lamtumira e Nexhmije Pagarushës! Në Prishtinë ceremonia për artisten e madhe», Top Channel Albania, YouTube, 9 shkurt 2020.
  50. «Ikona e muzikës shqiptare, Nexhmije Pagarusha, bëhet me mural në Prishtinë», RTK, YouTube, 12 nëntor 2021.
  51. «"Baresha" e Nexhmije Pagarushës merr jetë në tingujt e violonçelit!», RTK Radio, YouTube, 25 tetor 2026.
  52. «Përurohet shtatorja e bilbilit të këngës shqipe, Nexhmije Pagarusha», Euronews Albania, 21 tetor 2023.
  53. «Akordet e Kosovës 70», disk i vogël me disa këngëtarë, 1970, Discogs, baza e koleksionistëve, sipas etiketës së diskut.
  54. «23 Korrik 1987, në Gjakovë… u bë prezantimi i filmit "Vrasësit bëjnë dasëm natën"…», Qendra Mbarëkombëtare e Koleksionistëve Shqiptarë.
  55. «Nexhmije Pagarusha nderohet me vendosje në pulla postare», Telegrafi, gusht 2019.

Për të lexuar më shumë

Rreth kësaj faqeje

Kush e shkroi dhe si

Autori, rishikimet, korrigjimet, metoda dhe si ta citoni.

E ndjerë
Nexhmije Pagarusha vdiq më 2020. Faqja flet për rolin e saj publik; për jetën private përdorim vetëm fjalët e saj, të familjes ose ato që kanë botuar media serioze, me emrin e burimit në fjali, dhe nuk shkruajmë për shëndetin, fëmijët apo pasurinë.
Fotografitë
Fotografitë e saj vijnë nga kopertinat e tri disqeve, të botuara në Beograd më 1963, në Aleksandrovac më 1966 dhe në Zagreb më 1970, dhe nga gazeta «Rilindja» e Prishtinës, më 1977. Sipas ligjit federal të vitit 1978, një fotografi mbrohej 25 vjet nga botimi. Ashtu si Wikimedia Commons, i trajtojmë si domen publik fotografitë e botuara në Serbi para vitit 1973 dhe në Kroaci para vitit 1974; sipas leximit tonë të ligjeve të Kosovës, edhe ato të botuara në Kosovë deri në vitin 1980. Në skanimet nuk lexohet emri i asnjë fotografi. Për vitet pas 1977 nuk gjetëm fotografi të saj me licencë të lirë, prandaj ato vite shihen te videot. Asnjë fotografi nuk përdoret në reklama, as si imazh kur faqja ndahet në rrjete.
Faqja e mëparshme
Kjo faqe zëvendëson shkrimin e dua.com të shkurtit 2020 për të. Faktet e tij janë kontrolluar këtu; ato që nuk i mbështet asnjë burim i shqyrtojmë te «Çfarë thonë burimet».
Kontrolli i pavarur
Ende pa kontroll të pavarur të fakteve; do të shënohet këtu kur të bëhet.
Rishikimi i fundit
17 nëntor 2026 · rishikimi i radhës: nëntor 2027
Korrigjime dhe përditësime
Asnjë korrigjim ose përditësim deri më tani.

Shënim për metodën. Fjalët e saj jepen ashtu siç i botuan burimet, edhe kur janë në gegërisht. Citimet nga anglishtja i ka përkthyer dua.com. Të dhënat e disqeve vijnë nga etiketat e tyre, siç i ka regjistruar baza Discogs, dhe i shënojmë si të tilla. Ku burimet nuk pajtohen, e themi te «Çfarë thonë burimet». Wikipedia dhe Wikidata përdoren vetëm për të gjetur burime, jo si burime.

Si ta citoni: Eduard Luta, «Nexhmije Pagarusha», dua.com, rishikuar më 17 nëntor 2026, https://www.dua.com/sq/shqiptare-te-njohur/nexhmije-pagarusha/

Misioni i dua.com është të lidhë shqiptarët në mbarë botën. dua.com nuk është i lidhur me personat e paraqitur dhe nuk mbështetet prej tyre.